Diploma ve transkript apostili: Türkiye’de kullanılacak yabancı diploma ve yurt dışında kullanılacak Türk diploması
Bir diploma sınırı iki yönde geçer: Türkiye’de kabul edilmesi gereken yabancı bir diploma ya da yurt dışındaki bir işverenin veya üniversitenin istediği Türk diploması. Her iki durumda da temel adım 1961 Lahey Sözleşmesi uyarınca apostil ve ardından alıcı kurumun kabul edeceği bir tercümedir. Bu rehber apostili kimin verdiğini, YÖK ve MEB’in ne istediğini, tercümenin ne zaman ayrıca apostillendiğini ve e-Apostil sisteminin neyi kapsadığını anlatır.
Apostil nedir, diploma için ne zaman gerekir
Apostil, resmî bir belgeye eklenen ve belgedeki imzanın gerçekliğini, imzalayanın sıfatını ve mührü doğrulayan bir şerhtir. Diplomanın içeriğini veya eğitimin niteliğini onaylamaz. 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne dayanır; Türkiye Sözleşme’yi 31 Temmuz 1985’te onaylamış, Sözleşme Türkiye için 29 Eylül 1985’te yürürlüğe girmiştir.
HCCH durum tablosuna göre 30 Haziran 2026 itibarıyla Sözleşme’ye taraf 130 ülke bulunmaktadır. İki taraf ülke arasında tek bir apostil, konsolosluk tasdik zincirinin yerini alır. Belgeyi düzenleyen ya da alacak ülkeden biri taraf değilse belge konsolosluk tasdikinden geçer: noter, valilik veya kaymakamlık, Dışişleri Bakanlığı ve ardından hedef ülkenin konsolosluğu.
| Durum | Diploma için gereken |
|---|---|
| Her iki ülke de Sözleşme’ye taraf | Düzenleyen ülkeden tek apostil |
| Ülkelerden biri taraf değil | Konsolosluk tasdik zinciri |
| Hedef kurum tercüme istiyor | Apostilden sonra, alıcı kurumun istediği biçimde onaylı tercüme |
Türkiye için yabancı diploma: YÖK mü, MEB mi
Yabancı bir diploma, onu düzenleyen ülkede ve o ülkenin belirlediği makam tarafından apostillenir; Türk makamları yabancı bir belgeye apostil veremez. Yükseköğretim diplomalarında tanıma ve denklik işlemlerini Yükseköğretim Kurulu (YÖK) yürütür. İlk ve ortaöğretim diplomalarında denklik, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından e-Denklik sistemi ve yurt içi ile yurt dışındaki denklik merkezleri üzerinden yapılır.
YÖK, diploma ve transkriptin aslını, Türkiye Cumhuriyeti noterleri veya dış temsilcilikleri tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleriyle birlikte ister. Bazı ülkeler için diploma ve transkriptte apostil bulunmasını açıkça şart koşar; örneğin Ukrayna için teyit apostil doğrulaması üzerinden yapıldığından apostil zorunludur. YÖK, 2026 yılı için diploma denklik başvuru ücretini 1 Ocak – 31 Aralık 2026 arasında geçerli olmak üzere 1.250 TL olarak belirlemiştir. Eksik belge hâlinde tamamlama için otuz gün süre verilir.
- YÖK: üniversite diplomaları, transkriptler, diploma ekleri
- MEB: okul diplomaları ve not dökümleri, edenklik.meb.gov.tr üzerinden
- İşveren, çalışma izni veya ikamet dosyası: genellikle apostil ve noter onaylı tercüme
- Türkiye’de üniversiteye kabul: belge listesini üniversite belirler
Yurt dışı için Türk diploması: apostili kim verir
Türkiye’de idari belgeler için yetkili makamlar ilde valilik, ilçede kaymakamlıktır; adli belgeler ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarınca apostillenir. Üniversite diploması idari bir belgedir. Apostil şerhi ücretsiz düzenlenir; bu husus HCCH’nin Türkiye sayfasında kayıtlıdır.
Makam, diplomadaki imza ve mührün doğrulanabilir olup olmadığını kontrol eder. Uygulama makamdan makama farklılık gösterir: bazıları aslını, bazıları noter onaylı suretini apostiller, bazıları ise e-Devlet üzerinden alınmış veya doğrulanmış belgeyi ister. Gitmeden önce başvuracağınız makamla tam şartı teyit edin ve alıcı kurumun aslını mı yoksa onaylı suretini mi istediğini sorun.
- Diplomayı veya mezuniyet belgesini üniversiteden ya da doğrulanabilir hâliyle e-Devlet’ten alın.
- Noter onaylı suret veya tercüme gerekiyorsa noterde hazırlatın.
- Apostil için valiliğe veya kaymakamlığa başvurun.
- Elektronik belgeler için e-Apostil sisteminin (eapostil.gov.tr) hâlen hangi belge türlerini kapsadığını kontrol edin.
- Apostilli belgeyi Dışişleri Bakanlığı’na götürmeyin: Bakanlık apostilli belgeyi tasdik etmez.
Tercüme: yeminli, noter onaylı ve tercümenin apostillenmesi
Türkiye’de yeminli tercüman, noter huzurunda yemin etmiş tercümandır; noter onaylı tercüme ise tercümanın imzasının noter tarafından onaylandığı tercümedir. YÖK ve Türkiye’deki çoğu kamu kurumu, Türkiye Cumhuriyeti noterleri veya dış temsilcilikleri tarafından onaylanmış tercümeleri kabul eder. Yurt dışında hangi biçimin kabul edileceğine alıcı kurum karar verir.
Adımların sırası önemlidir. Önce aslını apostilletin, sonra tercüme ettirin; böylece tercüme apostili de kapsar. Bazı alıcı kurumlar noter onaylı tercümenin de ayrıca apostillenmesini ister; bu durumda apostil noterin imzasını doğrular ve noterin görev yaptığı yerin valiliğinden veya kaymakamlığından alınır. Başlamadan önce sorun; sırayı yeniden kurmak zaman ve ikinci bir noter masrafı demektir.
Tercüme ve onaylı suretler için noter ücretleri 2026 yılı için Resmi Gazete’de yayımlanan Noterlik Ücret Tarifesi’nde belirlenir; tercüman ücreti tercümanla kararlaştırılır. Tutarlar her yıl değiştiği için burada rakam vermiyoruz; güncel tarifeyi Resmi Gazete’den okuyun ve noterden işlem öncesi yazılı bir hesaplama isteyin.
Geçerlilik, sık yapılan hatalar ve önce kontrol edilecekler
Sözleşme apostil için bir geçerlilik süresi öngörmez; HCCH de apostilin zamanla geçerliliğini yitirmediğini belirtir. Uygulamada birçok alıcı kurum yakın tarihte düzenlenmiş veya onaylanmış belge ister, çoğu zaman son birkaç ay içinde; alıcı kurumun kuralı geçerlidir. Belgeniz eskiyse yeni bir onaylı suret veya yeni bir apostil beklenip beklenmediğini sorun.
Gecikmelerin çoğu az sayıda hatadan kaynaklanır ve neredeyse tamamı alıcı kuruma gönderilecek tek bir mesajla önlenebilir. Noter veya kurye randevusu almadan önce aşağıdaki noktaları diplomayı alacak kurumla, mümkünse yazılı olarak teyit edin ve gelen cevabı dosyanızla birlikte saklayın.
- Apostilin yanlış ülkeden istenmesi: yabancı diploma Türkiye’de apostillenemez.
- Tercümenin apostilden önce yapılması; apostil tercümesiz kalır.
- Asıl istenirken suretin apostillenmesi ya da tersi.
- Hedef ülkenin Sözleşme’ye taraf olmaması: konsolosluk tasdiki gerekirdi.
- Transkript veya diploma ekinin unutulması; YÖK ikisini de ister.
- Islak imza, mühür veya hologram olmayan dijital çıktılar: YÖK kabul etmez.
Kaynaklar
- hcch.net — 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi durum tablosu; Türkiye: onay 31 Temmuz 1985, yürürlük 29 Eylül 1985
- hcch.net — Türkiye için 6. madde yetkili makamları (valilik, kaymakamlık, adli yargı adalet komisyonları); ücret: alınmaz
- mfa.gov.tr — Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi: apostil ve konsolosluk tasdiki zincirleri
- eapostil.gov.tr — e-Apostil sistemi (Adalet Bakanlığı / PTT)
- denklik.yok.gov.tr — YÖK Tanıma ve Denklik: istenen belgeler, 2026 ücretleri, usul
- edenklik.meb.gov.tr — MEB e-Denklik (ilk ve ortaöğretim diplomaları); MEB Denklik Yönetmeliği (Resmi Gazete 9 Temmuz 2024)
Sorular
Türkiye’de apostil ücretsiz mi?
Evet. HCCH’nin Türkiye sayfasında ücret alınmadığı kayıtlıdır. Onaylı suret ve tercüme için 2026 Noterlik Ücret Tarifesi’ndeki noter ücretleri ile tercüman ücreti ayrıca ödenir.
Türk üniversite diplomasını kim apostiller?
İdari belgeler için yetkili makam olarak valilik veya kaymakamlık. Adli belgeler ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yerlerdeki adli yargı adalet komisyonlarınca apostillenir.
Yabancı diplomayı Türkiye’de apostilletebilir miyim?
Hayır. Apostil yalnızca belgeyi düzenleyen ülke tarafından verilir. O ülke Sözleşme’ye taraf değilse diploma konsolosluk tasdikinden geçer.
Diplomama YÖK mü MEB mi bakar?
Yükseköğretim diplomalarının tanıma ve denkliğini YÖK, ilk ve ortaöğretim diplomalarını MEB e-Denklik üzerinden yürütür. YÖK, Türk noteri veya konsolosluğu onaylı Türkçe tercüme ister.
Apostilin süresi dolar mı?
Sözleşme bir süre öngörmez ve apostil zamanla geçerliliğini yitirmez. Yine de alıcı kurumlar yakın tarihli düzenlenmiş veya onaylanmış belge isteyebilir; kuralı kurumdan öğrenin.