Banka hesabım bloke edildi: banka ve MASAK ne ister, nasıl cevap verilir

Hesabın bloke edilmesi veya transferin bekletilmesi çoğunlukla bankanın 5549 sayılı Kanun kapsamında uyum kontrolü yaptığı anlamına gelir; aleyhinize bir karar verildiği anlamına gelmez. Bu rehber bankanın neyi isteyebileceğini, tek seferde ve yazılı olarak nasıl cevap verileceğini, hangi sürelerin kanunla belirlendiğini ve uyum blokesinin vergi veya SGK haczinden nasıl ayırt edileceğini anlatır.

Banka hesabı neden bloke eder

Türkiye’deki bankalar, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yükümlüdür. Kanunun 3 üncü maddesi işlemden önce müşterinin tanınmasını ve kimlik tespitini, 4 üncü maddesi ise şüphe duyulan işlemlerin Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına (MASAK) bildirilmesini zorunlu kılar. Hesaba veya tek bir transfere konulan bloke, genellikle bankanın bu kontrolü tamamlamak için gereken belgeleri toplarken işlemi durdurmasıdır. Banka şüpheli işlem bildirimi yapıp yapmadığını size söyleyemez: 4 üncü maddenin ikinci fıkrası işleme taraf olanlara dahi açıklama yapılmasını yasaklar. Bu yüzden aldığınız yazıda MASAK değil, eksik belge veya müşteri bilgilerinin güncellenmesi geçer. Bloke ayrıca mahkeme kararından, icra dairesinden veya vergi idaresinden de kaynaklanabilir; bu tamamen farklı bir usuldür ve rehberin son bölümünde ayrıca ele alınır.

Banka yasal olarak ne isteyebilir

Tedbirler Yönetmeliği uyarınca banka gerçek kişi için ad, soyad, doğum tarihi ve yeri, uyruk, pasaport veya ikamet izni, adres, iş ve meslek bilgisi ile iletişim bilgilerini alır ve teyit eder. Adres, yerleşim yeri belgesi veya son üç ay içinde düzenlenmiş abonelik faturasıyla doğrulanır. Banka iş ilişkisinin amacını ve mahiyetini de kaydetmek zorundadır; hesabı neden açtığınız ve paranın ne için kullanılacağı soruları bu nedenle yasaldır. Risk temelli yaklaşım çerçevesinde fon kaynağı beyanı (kaynak beyanı) isteyebilir: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, kira sözleşmesi, veraset belgesi, kâr dağıtım kararı. Transfer için karşı tarafla yapılan sözleşme, fatura veya gümrük beyannamesi istenebilir. Şirketlerde ticaret sicil kaydı, imza sirküleri, vergi numarası ve yüzde yirmi beşi aşan hisseye sahip her gerçek kişi (gerçek faydalanıcı) kontrol edilir.

Cevap yazısı nasıl hazırlanır

Tek seferde, yazılı olarak, şube üzerinden veya yazıda belirtilen kanaldan cevap verin; kaşeli bir nüshayı veya e-posta alındısını saklayın. Cevabı kronolojik kurun: kim olduğunuz, hesabın neden açıldığı, paranın nereden geldiği, bekletilen işlemin ne için yapıldığı. Her tutarı bir belgeyle eşleştirin: 48.000 euroluk transferin yanında onu gösteren sözleşme, fatura ve önceki hesap ekstresi bulunmalıdır. Yabancı dildeki belgelerin Türkçe tercümesi gerekir; bankaya yeminli tercüme mi yoksa düz tercüme mi istediğini sorun. Aynı para için başka bir bankada yeni hesap açmayın, transferi küçük parçalara bölmeyin ve yalnızca telefonla yapılan açıklamaya güvenmeyin: görüşme arkasında yazılı kayıt bırakmaz. 5549 sayılı Kanunun 15 inci maddesi başkası hesabına hareket edildiğinin yazılı olarak bildirilmemesini suç sayar; paranın kime ait olduğunu açıkça yazın.

Süreler ve itiraz yolları

Belgelerin teslim süresini banka belirler ve genellikle yazısında bildirir; kanunda genel bir süre yoktur. Belirlenmiş tek süre şudur: 5549 sayılı Kanunun 19/A maddesine göre Bakan, MASAK analiz yaparken işlemi yedi iş günü askıya alabilir. Banka kimlik tespitini tamamlayamaz veya iş ilişkisinin amacını öğrenemezse yönetmelik işlemi reddetmesine ve ilişkiyi sona erdirmesine izin verir: uygulamada transfer gönderene iade edilir ve hesap kapatılır. Bankayla aynı fikirde değilseniz önce bankaya yazılı şikâyet yapın. Türkiye Bankalar Birliği kurallarına göre banka 30 gün içinde (kart uyuşmazlıklarında 20 gün) cevap vermek zorundadır. Cevap gelmez veya tatmin edici olmazsa gerçek kişi 60 gün içinde Bireysel Müşteri Hakem Heyetine, e-Devlet üzerinden de başvurabilir. Şirketler Heyetin kapsamı dışındadır; BDDK’ya şikâyet eder veya mahkemeye gider.

Uyum blokesi mi, e-haciz mi?

Farklı bir bloke kamu alacağı takibinden gelir. 6183 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine göre vergi dairesi veya Sosyal Güvenlik Kurumu banka genel müdürlüklerine elektronik haciz bildirisi (e-haciz) tebliğ edebilir; banka yedi gün içinde cevap verir ve borç tutarı kadar bakiyeyi bloke eder. Belirtiler farklıdır: banka belge istemez, bloke edilen tutar belirli bir borca eşittir ve bildiride vergi dairesi veya SGK müdürlüğü yazar. Aktif haciz olup olmadığını Gelir İdaresi Başkanlığının (gib.gov.tr) e-Devlet hizmetlerinden sorgulayabilirsiniz. Çözüm de farklıdır: borcu ödeyin ya da yapılandırın veya alacaklı daireye itiraz edin; ardından banka blokeyi kaldırır. Uyum blokesi ise banka sunduğunuz belgelerden tatmin olunca kalkar. Yazıyı dikkatle okumak, yanlış yolda zaman kaybetmeden hangi yolda olduğunuzu baştan gösterir.

Kaynaklar

• masak.hmb.gov.tr — MASAK, Mali Suçları Araştırma Kurulu: yükümlülükler, SSS
• mevzuat.gov.tr — 5549 sayılı Kanun ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu
• tbb.org.tr — Türkiye Bankalar Birliği: Bireysel Müşteri Hakem Heyeti
• bddk.org.tr — Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu: şikâyet ve denetim

Sorular