Türkiye’ye ilk ithalat sevkiyatı: yabancı ortaklı şirket için kontrol listesi

İlk ithalat, adımlar sırayla yapılınca kolaylaşır: malı sınıflandırın, ürün kontrolü olup olmadığına bakın, gümrük müşaviri atayın, belgeleri hazırlayın ve banka ödemesini planlayın. Bu rehber, 6 Kasım 2026 itibarıyla yabancı ortaklı bir şirket için her adımı sıralar. Yalnızca bilgilendiricidir; gümrük beyanını yetkili müşavir verir.

1. adım: malı sınıflandırın (GTİP)

İthal edilen her ürünün bir tarife pozisyonu, yani GTİP kodu (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) vardır. Kod; vergiyi, ek mali yükümlülükleri ve hangi kontrollerin uygulanacağını belirler. Bu yüzden sipariş verilmeden önce ilk belirlenecek şeydir.

Kod belirsizse Ticaret Bakanlığı talep üzerine bağlayıcı tarife bilgisi verir. Müşavir de görüş bildirebilir, ancak beyan edilen kodun sorumluluğu ithalatçıdadır.

• Malı tanımlayın: malzeme, kullanım, bileşim
• Katalog veya teknik föy toplayın
• Müşavirden yazılı sınıflandırma isteyin
• Menşe ülke için vergi ve ek yükümlülükleri kontrol edin

Sınıflandırma dosyasını saklayın: kod, gerekçe ve tedarikçinin katalog sayfası. Gümrük idaresi veya müşavir malı sonradan farklı yorumlarsa bu kayıt kodun nasıl seçildiğini gösterir. Yanlış kod vergiyi ve kontrolleri değiştirebilir; bu nedenle kodu tedarikçinin faturasından olduğu gibi kopyalamayın. Aynı malın sonraki siparişlerinde de aynı kayıt işinize yarar.

2. adım: TAREKS ve ürün kontrolü

Birçok mal serbest dolaşıma girmeden önce denetlenir. TAREKS, Ticaret Bakanlığı’nın 7223 sayılı Kanun kapsamında ithalatta ürün güvenliği ve denetimini yürüten elektronik sistemidir. Her yıl “Ürün Güvenliği ve Denetimi” tebliğleri denetime tabi ürünleri sıralar; 2026 tebliğleri örneğin CE işaretli ürünleri, tüketici ürünlerini ve tekstili kapsar.

Gıda, ilaç, kimyasal veya telekomünikasyon cihazlarında başka kurumların izinleri de gerekebilir. Kontrolün sizin koda uygulanıp uygulanmadığı kod ve güncel tebliğ listesine göre belirlenir; mal yola çıkmadan doğrulayın.

• GTİP kodunu güncel tebliğlerle eşleştirin
• Tedarikçiden test raporu ve uygunluk belgesi isteyin
• Gerekirse TAREKS kaydını müşavir aracılığıyla yaptırın

Kontrol, malın kullanım amacına veya tedarikçinin ülkesine de bağlı olabilir. Müşavirden, malınız için denetim, belge kontrolü veya hiç kontrol uygulanıp uygulanmadığını ve tedarikçinin sevkiyattan önce hangi belgeleri göndermesi gerektiğini yazılı olarak teyit etmesini isteyin. Cevabı dosyada saklayın.

3. adım: gümrük müşaviri ve vekâlet

Uygulamada gümrük beyanını ithalatçı adına yetkili gümrük müşaviri verir. İthalatçı, müşavire yazılı vekâletname verir. Müşavirlerin kendi formları vardır; çoğu şirketin vergi numarasını, imza sirkülerini ve ticaret sicil kaydını ister.

Gümrük ve TAREKS sistemleri elektronik olduğundan şirketin yetkili kişisinin genellikle elektronik imzaya (e-imza) da ihtiyacı olur. Sizin durumunuzda hangi imza türünün ve yetkinin gerektiğini müşavirinize sorun.

• İki üç müşavirin yazılı iş kapsamını karşılaştırın
• Vekâletnameyi doğru yetkiyle imzalayın
• E-imzayı erken sipariş edin; düzenleme zaman alır

Müşavirin neyi yapıp neyi yapmayacağını yazılı olarak kararlaştırın: beyan, TAREKS kaydı, belgelerin saklanması ve gümrük idaresiyle yazışma. Müşavir ücretini kendisi belirler; ilk sevkiyattan önce yazılı bir kapsam isteyin ve kapsama girmeyen kalemleri not edin. Böylece sonradan sürpriz yaşanmaz. Kapsamı her yeni sevkiyatta yeniden teyit etmek de iyi bir alışkanlıktır.

4. adım: fatura, çeki listesi ve menşe

Gümrük dosyası ticari fatura ve çeki listesiyle başlar. Unvanlar, adresler, mal tanımı, miktar, ağırlık, para birimi ve Incoterms şartı tüm belgelerde ve taşıma belgesinde aynı olmalıdır. Tedarikçiden genel tanımlardan kaçınmasını isteyin; müşavir sınıflandırma için ayrıntı gerektirir.

Menşe vergiyi etkiler. Tercihli oran için A.TR, EUR.1 gibi dolaşım belgesi veya menşe şahadetnamesi gerekebilir; yoksa genellikle normal oran uygulanır.

Belgeleri mal tedarikçiden çıkmadan önce kontrol edin, varıştan sonra değil. Mal limandayken yabancı faturadaki bir unvanı veya tanımı düzeltmek günler alır. Tedarikçiye şirket unvanınızın ve adresinizin tam olarak nasıl yazılacağını gösteren kısa bir örnek gönderin; böylece sonradan düzeltme gerekmez.

5. adım: banka ödemesi ve zamanlama

Yabancı tedarikçiye ödeme Türk bankası üzerinden yapılır; banka faturayı ve çoğu zaman gümrük beyannamesini veya sözleşmeyi ister. Belgeler ve ödeme şekilleri, Türk bankasında ithalat ödeme belgeleri yazımızda anlatılmıştır. Tedarikçi unvanı ve alıcı hesap adı faturayla uyumlu olmalıdır.

Tüm mallar için resmen teyit edilmiş sabit bir süre bulamadık; bu yüzden pay bırakın: ürün kontrolü, müşavir hazırlığı ve liman ardiye giderleri günler ekleyebilir. Gemi veya tır gelmeden önce sırayı müşavirle netleştirin.

1. GTİP ve kontrol durumunu belirleyin
2. Müşaviri atayın, vekâleti imzalayın
3. Belge setini alıp müşavire iletin
4. Kararlaştırılan şekilde banka üzerinden ödeyin
5. Beyanname, fatura ve ödeme belgesini birlikte saklayın

Bankaya şirketin kendi belgelerini de götürün: ana sözleşme, sicil kaydı, imza sirküleri ve yetkili kişinin pasaportu. Bunlardan biri yabancı dildeyse tercüme ve apostil gerekebilir. Bu dosyayı hazırlamaya yardım ederiz; neyin kabul edileceğine banka karar verir.

Kaynaklar

• ticaret.gov.tr — Ticaret Bakanlığı (gümrük): ithalat rejimi, tarife, bağlayıcı tarife bilgisi, gümrük müşavirliği kuralları
• tareks.ticaret.gov.tr — TAREKS: ithalatta risk esaslı ürün güvenliği ve denetimi sistemi
• mevzuat.gov.tr — 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, İthalat Rejimi Kararı
• tcmb.gov.tr — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası: döviz kuru bültenleri
• orgtr.org — 2026 ithalat denetimi tebliğlerinin konsolide kopyası (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/9, 2026/12, 2026/18); mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan ikincil kopya kullanıldı

Sorular