Şirketiniz için ikinci banka: neden, nasıl seçilir, ilk dosyadan ne taşınır

Türkiye’deki pek çok şirket, bir uyum blokesi, sistem kesintisi veya reddedilen kredi limiti ödemeleri durdurana kadar tek bankayla çalışır. Bu rehber ikinci bankanın bu yoğunlaşma riskini nasıl azalttığını, nasıl seçileceğini, yeni bankanın dosyasını neden sizin belgelerinizden yeniden kurduğunu, Risk Merkezi ve Findeks üzerinden neyi gördüğünü ve iki hesabın muhasebe açısından nasıl düzenli tutulacağını anlatır.

Tek banka neden bir yoğunlaşma riskidir

Tek bankayla çalışan şirketin tek bir kırılma noktası vardır. Banka hesaba uyum blokesi koyarsa, müşteri dosyasının güncellenmesini isterse veya maaş gününde sistem kesintisi yaşarsa personel, tedarikçi ve vergi dairesi ödemeleri aynı anda durur. İthalat ödemeleri, maaş ve vergi gibi ertelenemeyen çıkışları olan şirket için bu bağımlılık doğrudan operasyonel bir risktir. İkinci banka ilişkisi bu olayları engellemez; biri çözülürken işin devam etmesini sağlar.

Risk blokelerle sınırlı değildir. Bankalar hangi para birimlerinde güçlü oldukları, yurt dışında hangi muhabir bankalarla çalıştıkları ve belirli bir sektöre veya pazara ne kadar istekli oldukları bakımından farklıdır. Bir bankanın reddettiği krediyi, POS’u veya teminat mektubunu başka bir banka değerlendirmeye alabilir.

• Hesap blokeleri ve KYC incelemeleri
• Sistem kesintileri ve ödeme kesim saatleri
• Döviz ve muhabir banka kapsamı
• Kredi limitleri, POS ve teminat mektubu
• İhracat bedellerinin tahsili

İkinci banka nasıl seçilir

Sıralamadan değil, ilk bankanın zayıf kaldığı noktadan başlayın. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu (md. 3) mevduat bankalarını, özel cari ve katılma hesapları yoluyla fon toplayan katılım bankalarını ve mevduat kabul etmeden kredi kullandıran kalkınma ve yatırım bankalarını ayırır. Faal bir şirket genellikle mevduat veya katılım bankasına ihtiyaç duyar.

Bu soruları belge teslim etmeden önce sorun: uyumu herhangi bir ücret tablosundan çok bu cevaplar belirler. Cevapları yazılı alın, ilk bankanın sunduklarıyla yan yana karşılaştırın ve en uzun ürün listesine sahip olanı değil, en önemli eksiğinizi kapatan bankayı seçin.

İlk bankadaki dosyadan ne taşınır

Hiçbir şey kendiliğinden taşınmaz. 5411 sayılı Kanunun 73 ve 93 üncü maddelerine dayanan BDDK Sır Niteliğindeki Bilgilerin Paylaşılması Hakkında Yönetmelik uyarınca banka, müşteri sırrını müşterinin talebi veya talimatı olmadan üçüncü kişilerle paylaşamaz; bir kişinin o bankanın müşterisi olduğu bilgisi bile müşteri sırrıdır.

Bu nedenle ikinci banka Tedbirler Yönetmeliği kapsamında kendi dosyasını kurar: iş ilişkisinden önce kimlik tespiti (md. 5), şirketin sicil ve vergi bilgileri (md. 7) ve yüzde yirmi beşi aşan hisseye sahip her gerçek kişi (md. 17/A). İlk bankanın hesabı açmış olması ikinci bankayı bağlamaz; kendi risk değerlendirmesi farklı bir sonuca varabilir.

Taşınması gereken içeriktir. Aynı ticaret sicil kaydı, imza sirküleri, ortaklık şeması ve faaliyet tanımı her iki bankaya da verilmeli; ciro, karşı taraflar ve ülkeler hakkındaki cevaplar birbirini tutmalıdır. Banka ikinci hesaba neden ihtiyaç duyduğunuzu sorabilir; 5 inci madde iş ilişkisinin amacını öğrenmesini gerektirir, bu yüzden somut ve yazılı bir gerekçe verin.

Risk Merkezi ve Findeks: ikinci banka neyi görür

Risk Merkezi, 5411 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi uyarınca Türkiye Bankalar Birliği nezdinde faaliyet gösterir. Üyeleri mevduat ve katılım bankaları ile kurulca üyeliği uygun görülen diğer kuruluşlardır; müşterilerin risk bilgilerini toplar ve üyelerle ve müşterinin kendisiyle paylaşır. Birliğin açıklamasına göre kayıtlar karşılıksız çekleri, protestolu senetleri, ticari ve bireysel kredileri ve kredi kartı borçlarını kapsar.

Kredi Kayıt Bürosu (KKB), Birlikle yaptığı sözleşmeyle Risk Merkezi’nin operasyonel ve teknik işlerini yürütür; Findeks platformu bireylere ve reel sektöre hizmet verir. İkinci banka kredi limiti, POS veya teminat mektubu talebini değerlendirirken ilk bankadaki kredi ve çek kayıtlarınız da tablonun parçasıdır.

Şirket kendi raporunu Findeks üzerinden alabilir veya ticaret sicil belgesi ve imza sirküleriyle yetkilileri aracılığıyla Risk Merkezi’ne başvurabilir. Raporu başvurudan önce incelemek, eski bir kaydı ilk kez kredi biriminin sorusunda görmek yerine önceden düzeltmenize veya açıklamanıza imkân verir.

Muhasebe, vergi ve iki hesabı düzenli yürütmek

İkinci hesap, mali müşavir (SMMM) için ikinci bir ekstre seti demektir. Tekdüzen hesap planında yurt içi ve yurt dışı bankalardaki paralar 102 Bankalar hesabında izlenir; uygulamada her banka ve para birimi için ayrı bir alt hesap açılır ve her ay ekstreyle mutabakat yapılır. Her iki bankadaki masraf, faiz ve kur farkları kayda alınır; bu yüzden SMMM’ye salt okuma yetkisi veya düzenli ekstre aktarımı verin.

1. Her hesaba bir görev verin: tahsilat, maaş ve vergi, tedarikçi, döviz.
2. Her ödemeyi işleyen bankaya fatura ve sözleşmeyi hazır tutun.
3. Kendi hesaplarınız arasındaki transferlerin açıklamasını net yazın.
4. Müdür, adres, ortak veya faaliyet değişince iki bankayı da bilgilendirin.
5. Kullanılmayan hesabı atıl bırakmak yerine yazılı olarak kapatın.

Tedbirler Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi bankaların kimlik bilgilerini güncel tutmasını ister; yalnızca bir bankaya bildirilen değişiklik diğer bankanın soracağı bir tutarsızlık yaratır. Hangi bankaya hangi belgeyi ne zaman verdiğinizi basit bir listede tutun ve güncel sicil belgelerini iki bankaya aynı gün gönderin.

Kaynaklar

• lexpera.com.tr — Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, güncel metin: md. 5, 7, 16, 17/A (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan bu kopya kullanıldı)
• alomaliye.com — BDDK Sır Niteliğindeki Bilgilerin Paylaşılması Hakkında Yönetmelik (5411 sayılı Kanun md. 73 ve 93)
• riskmerkezi.org — Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi: müşteri risk bilgilerinin verilmesine ilişkin yönetmelik (5411 sayılı Kanun Ek md. 1)
• kkb.com.tr — Kredi Kayıt Bürosu: Risk Merkezi’nin operasyonel ve teknik hizmetleri ve Findeks

Sorular