SWIFT masrafları ve muhabir bankalar: OUR, SHA, BEN, gecikmeler ve Türkiye’ye veya Türkiye’den transferin takibi

SWIFT transferi nadiren bir bankadan diğerine doğrudan gider. Bir veya birkaç muhabir bankadan geçebilir; her biri masraf kesebilir veya soru sorabilir. Bu rehber 6 Kasım 2026 itibarıyla masraf kodlarını, tutarın eksik gelmesinin veya gecikmenin olağan nedenlerini ve bankadan takip isteme yolunu anlatır. Yalnızca bilgilendiricidir; banka tarifelerini aktarmaz.

OUR, SHA ve BEN: masrafı kim öder

Her SWIFT ödemesi bir masraf talimatı taşır (MT103 mesajının 71A alanı). OUR, tüm masrafları gönderenin ödediği anlamına gelir; alıcının tutarın tamamını alması beklenir. SHA (paylaşımlı) durumda gönderen kendi bankasını, alıcı ise alıcı taraftaki masrafları öder. BEN ise tüm masrafların alıcıya ait olduğunu gösterir.

Uygulamada aracı banka masrafını ayrıca talep edebilir ve bankalar bunu farklı anlatır. Genel bir kurala güvenmek yerine bankanızın yayımladığı döviz transferi ücret bilgilendirme formunu okuyun.

Seçtiğiniz kod yalnızca bir talimattır. Ödemenin hangi güzergâhtan gideceğine gönderen banka karar verir ve alıcı yine de bir kesinti görebilir. Net tutar önemliyse, örneğin bir fatura için, göndermeden önce masraf kodunu karşı tarafla netleştirin.

Neden eksik tutar geldi

Eksik tutarın çoğunlukla olağan bir açıklaması vardır. Üç rakamı karşılaştırın: talimat verdiğiniz tutar, MT103’teki tutar ve hesaba geçen tutar. Fark genellikle aşağıdaki gruplardan birine girer. SWIFT, gpi takibinin gönderilen tutarı, onaylanan tutarı ve zincirdeki kesintileri gösterdiğini belirtir.

• Aracı bankanın kesintisi (SHA ve BEN’de yaygın)
• Alıcı bankanın gelen transfer masrafı
• Alıcı bankanın kendi kuruyla yapılan çevirim
• Ödemeden sonra faturalanan OUR masrafı veya farklı talimat tutarı

Gönderen bankadan masraf kodunu ve masraf alanlarını içeren MT103 kopyasını, alıcı bankadan ise hesaba alacak bildirimini isteyin. İki belgeyi karşılaştırmak farkın nerede oluştuğunu çoğunlukla gösterir.

Çevirim iki uçtan birinde yapılabilir. Ödeme hesabın para biriminden farklıysa çevirimi hangi bankanın hangi kurla yaptığını sorun; farklı bir kur, aslında öyle olmadığı hâlde gizli bir masraf gibi görünebilir. Hesap ekstresindeki kur satırını da kontrol edin.

Transfer neden bekler

Zincirdeki bir banka ödemeyi kontrol için durdurduğunda veya işleyemediğinde transfer “takıldı” denir. Aşağıdaki nedenler en yaygın olanlardır ve hiçbiri paranın kaybolduğu anlamına gelmez. Her banka kendi uyum kurallarını uygular; bankanın dışından kimse bunları hızlandıramaz.

• Uyum taraması veya ödeme amacına ilişkin belge talebi
• Hatalı veya eksik bilgi: IBAN, isim, BIC, adres
• Para birimini veya güzergâhı işlemeyen muhabir banka
• Para biriminin ülkesindeki kesim saatleri ve resmî tatiller

Aralık 2022 tarihli basın haberlerine göre Merkez Bankası, Türk bankalarından yurt dışı transferlerde ödeme kategorisini bildirmelerini ve destekleyici belge bulundurmalarını istedi. Bir Türk bankasının rutin ödemede bile sözleşme veya fatura istemesinin nedenlerinden biri budur.

Bir ödemenin kaç gün bekleyeceğini önceden bilmek mümkün değildir. Tutarlı bilgi ve eksiksiz belge, soruların sayısını azaltır; yine de son kararı ödemeyi elinde tutan banka verir ve bu süreyi dışarıdan kısaltmak mümkün değildir.

Takip: MT103, UETR ve gpi

UETR, ödemeyi zincir boyunca izleyen benzersiz uçtan uca referanstır. gpi Tracker ödemenin borçlandırıldığını, iletildiğini, alacak yazıldığını, beklediğini veya reddedildiğini gösterir; SWIFT durumların bir olaydan yaklaşık 30 dakika içinde güncellendiğini belirtir. Müşteriler izleyiciyi genellikle kendileri açamaz; bunu banka yapar.

1. Gönderen bankadan MT103 kopyasını ve UETR’yi isteyin.
2. Kanalının gpi desteklediğini ve güncel durumu sorun.
3. Ödeme alıcı bankaya ulaştıysa UETR’yi o bankaya iletin ve alacak tarihini isteyin.
4. Aracı bankada bekliyorsa bankanızdan soruşturma açmasını isteyin ve referansı not edin.

Bankalar soruşturmalara kendi takvimleriyle yanıt verir; tüm referansları ve tarihleri tek bir notta tutun.

Yazışmalarda her mesaja UETR’yi ve ödeme referansını ekleyin. Böylece her banka ödemeyi hızla bulur ve aynı soru birkaç kez sorulmaz. Tarih, saat ve görüştüğünüz kişinin adını da kaydedin; sonradan geri dönmek gerekirse bu not işinizi çok kolaylaştırır.

Banka soru sorduğunda belgeler

Banka bir ödemeyi sorguladığında hızlı ve tutarlı evrak, çok evraktan daha önemlidir. İsimler, tutarlar ve tarihler her sayfada uyuşmalıdır. Pasaport, fatura ve talimat arasında yazım farkı varsa bankanın tahmin etmesine bırakmak yerine kısa bir açıklama notu ekleyin.

• Ödeme talimatı veya dekont kopyası
• MT103 kopyası ve UETR
• Amacı belirten sözleşme, fatura veya proforma
• Ticaret sicil kaydı ve imza yetkilisinin kimliği
• Alıcı bilgileri, bankanın sistemindeki gibi

Yabancı dildeki belgeler tercüme gerektirebilir; bazı bankalar apostil de ister. Gereksinimler bankaya göre değişir, listeyi yazılı isteyin. Ödemenin serbest bırakılıp iade edilmeyeceğine yalnızca banka karar verir.

Mümkünse tek mesajla yanıt verin. İstenen her belgeyi ekleyen ve ödeme referansını belirten bir yanıt, günlere yayılmış birkaç eksik e-postadan uyum görevlisi için çok daha kolay işlenir ve gereksiz gidiş gelişi önler.

Kaynaklar

• swift.com — SWIFT gpi for Corporates: UETR, gpi Tracker durumları ve masraf şeffaflığı
• tcmb.gov.tr — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası: ödeme sistemleri, bankalara yönelik ücret tebliğleri, döviz raporlaması
• tbb.org.tr — Türkiye Bankalar Birliği: bankacılık müşteri bilgilendirmesi
• garantibbva.com.tr — bir bankanın yayımladığı döviz transferi ücret bilgilendirme formu örneği (her banka kendi formunu yayımlar; rakamlar burada verilmemiştir)
• mevzuat.gov.tr — mevzuat bilgi sistemi: 6493 sayılı Ödeme Hizmetleri Kanunu ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun

Sorular