Yurt dışından Türk şirketine sermaye ödemesi: transfer, ödeme açıklaması, banka mektubu ve belgeler
Türk şirketine sermaye koyan yabancı ortak sıradan bir uluslararası havale gönderir, ancak bu havalenin etrafındaki belgeler sıradan değildir. Banka parayı belirli bir ortağa ve belirli bir şirkete bağlamak zorundadır, ticaret sicili bankanın mektubuna dayanır ve aynı kayıtlar daha sonra ortağın çalışma izni başvurusunda da kullanılır. Bu rehber, paranın hangi hesaba gideceğini, ödeme açıklamasına ne yazılacağını, bankanın ne yaptığını, yabancı tüzel kişi ortağın hangi belgelere ihtiyaç duyduğunu ve en çok zaman kaybettiren hataları anlatır.
Bloke sermaye hesabı mı, şirket hesabı mı?
Anonim şirkette 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 344 üncü maddesi, nakden taahhüt edilen payların itibarî değerlerinin en az yüzde yirmi beşinin tescilden önce, kalanının tescili izleyen yirmi dört ay içinde ödenmesini öngörür. 345 inci maddeye göre nakdî ödemeler, yalnız kurulmakta olan şirketin kullanabileceği özel bir banka hesabına yatırılır. Ödeme, ticaret siciline gönderilen banka mektubuyla ispat edilir; banka parayı ancak şirketin tüzel kişilik kazandığını bildiren sicil yazısı üzerine şirkete öder.
Limited şirkette 2018’de değişen 585 inci maddenin birinci fıkrası, tescilden önce yüzde yirmi beş ödeme şartının uygulanmayacağını belirtir; ödemeye ilişkin diğer konularda anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanır. Uygulamada:
- anonim şirket kuruluşu: tescilden önce bloke hesap ve banka mektubu;
- limited şirket: sermaye genellikle tescilli şirketin kendi hesabına, şirket sözleşmesindeki koşullarla ödenir;
- sermaye artırımı: banka aşağıda anlatılan Merkez Bankası Genelgesini uygular.
Dosyanız için hangi yolun geçerli olduğunu sicil müdürlüğüne ve bankaya teyit ettirin.
Paranın gönderilmesi: gönderen, açıklama ve para birimi
Havale, ortağın kendi adına açılmış bir hesaptan çıkmalıdır. SWIFT mesajındaki isim; şirket sözleşmesindeki, ortaklar listesindeki ve pasaport ya da sicil kaydındaki isimle aynı olmalıdır. Bir akrabanın, arkadaşın veya grup şirketinin gönderdiği parayı, sonradan bir yazıyla açıklansa bile, banka ve sicil ortakla ilişkilendirmekte zorlanır.
Ödeme açıklamasının metnini belirleyen bir mevzuat hükmü yoktur; bu yüzden önce bankanın tercih ettiği biçimi sorun. Açık bir örnek:
- “Sermaye ödemesi / capital contribution – [şirket unvanı] – MERSİS [numara] – ortak [ad soyad / unvan]”;
- sermaye artırımında genel kurul kararının tarihini ekleyin;
- “borç”, “hediye” veya ticari fatura numarası yazmayın.
Esas sermaye Türk lirası olarak belirlenir. Avro veya dolar gönderirseniz banka çevirme yapar; muhabir banka masrafları hesaba geçen tutarı azaltabilir. Para birimini ve masraf seçeneğini bankayla netleştirin ve taahhüt edilen TL tutarını karşılayacak kadar gönderin.
Banka ne yapar, hangi belgeleri verir?
Merkez Bankası Sermaye Hareketleri Genelgesinin 4 üncü maddesine göre yabancı yatırımcıların şirket kurarak, sermaye artırarak veya pay devralarak Türkiye’de yatırım yapması; 4875 sayılı Kanun, uluslararası anlaşmalar ve özel kanunlarda aksi öngörülmedikçe serbesttir. İşlemi yapan banka girişi Merkez Bankası talimatlarına göre bildirir. Serbest olması kontrolsüz olduğu anlamına gelmez: banka müşteriyi tanı kurallarını uygular ve paranın kaynağını sorabilir; örneğin hesap ekstresi, temettü veya satış belgesi, şirketler için mali tablolar veya yönetim kurulu kararı.
Bankadan alacaklarınız:
- gönderen, tutar ve açıklamayı gösteren dekont;
- bloke ödemelerde sicile gönderilen sermaye banka mektubu;
- Rekabet Kurumu payının dekontu: 2017/4 sayılı Tebliğ bu payı sermayenin veya artırılan tutarın on binde dördü olarak belirler, ödeme MERSİS üzerinden yapılır ve bu belge olmadan tescil yapılmaz.
Kanunun 345 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre şirket üç ay içinde tescil edilmezse banka bloke tutarı sicil yazısı üzerine sahiplerine iade eder. Genelge, sermaye artırımı ve sermaye artırım beyanıyla getirilen döviz için de üç aylık kurallar öngörür; bankanızın bunları nasıl uyguladığını sorun.
Ortak yabancı bir şirketse: belgeler
Ortak bir şirket olduğunda banka ve sicil, şirketin var olduğunu, onu kimin temsil ettiğini ve yatırım kararı aldığını görmek ister. Yabancı resmî belgeler genellikle düzenlendiği ülkede apostil veya konsolosluk onayı alır, ardından yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilir ve gerekiyorsa tercüme noterde onaylanır.
| Belge | Amacı |
|---|---|
| Güncel sicil özeti veya faaliyet belgesi | Ortağın varlığı ve temsile yetkili kişiler |
| Yönetim kurulu veya ortaklar kurulu kararı | Şirket kurma veya artırıma katılma kararı ve tutar |
| Vekâletname | Türkiye’de işlem yapacak kişinin yetkisi |
| Gerçek faydalanıcı bilgileri | Ortağın arkasındaki gerçek kişiler, banka için |
| Dekont ve banka mektubu | Sermayenin o ortak tarafından ödendiği |
Ödemeden sonra, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 5 inci maddesi uyarınca Sermaye Bilgi Formu ödemeyi izleyen bir ay içinde E-TUYS’ta doldurulur, ortaklar listesi sermaye artırımından sonra en geç bir ay içinde güncellenir. Yıllık Faaliyet Bilgi Formu her yıl en geç mayıs sonuna kadar doldurulur.
Çalışma izni için kanıt ve sık yapılan hatalar
Sermaye ödemesi, ortağın çalışma izni için de kanıttır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kriterleri ödenmiş sermayeye bakar: işyerinin ödenmiş sermayesi ve yabancının sermaye tutarı ayrı ayrı en az 500.000 TL, ortaklık payı en az yüzde yirmi olmalı; ilk iznin yedinci ayından itibaren en az beş Türk vatandaşı istihdam edilmelidir. 100.000 ABD doları ve üzerinde sermaye payı olan yabancı ortak bu iki şarttan muaftır. Her başvuruya Bakanlık karar verir; ayrıntılar için şirket ortaklarına çalışma izni rehberimize bakın.
En çok gecikmeye yol açan hatalar:
- üçüncü bir kişinin hesabından veya başkasıyla ortak hesaptan ödeme yapmak;
- ticari ödeme veya borç gibi okunan bir açıklama;
- çevirme ve masraflardan sonra taahhüt edilen TL tutarının altında kalan döviz;
- tescil edilmeyen artırımda üç aylık sürenin dolması ve paranın iade edilmesi;
- eski tarihli, apostilsiz veya tercüme edilmemiş sicil özetleri ve kararlar;
- çalışma izni başvurusu hazırlanırken dekont ve banka mektuplarının bir dosyada bulunmaması.
Kaynaklar
- lexpera.com.tr — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, güncel metin: md. 344, 345 ve 585 (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan bu kopya kullanıldı)
- rekabet.gov.tr — Rekabet Kurumu: Anonim ve Limited Şirketlerin Yapacakları Ödemelere İlişkin 2017/4 sayılı Tebliğde değişiklik, 01.10.2024 tarihli ve 32679 sayılı Resmî Gazete
- lexpera.com.tr — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası: 2 Mayıs 2018 tarihli Sermaye Hareketleri Genelgesi, md. 4, 5 ve 6 (konsolide kopya)
- csgb.gov.tr — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri, C bölümü (şirket ortağı yabancılar)
Sorular
Sermaye başkasının hesabından ödenebilir mi?
Ödeme, şirket sözleşmesindeki isimle aynı adı taşıyan ortağın kendi hesabından gelmelidir. Akrabadan veya başka bir şirketten gelen parayı banka ve sicil ortakla ilişkilendirmekte zorlanır; kabul edip etmemeye banka karar verir.
Limited şirket tescilden önce bloke hesap açmalı mı?
6102 sayılı Kanunun 2018’de değişen 585/1 hükmüne göre, nakdî sermayenin yüzde yirmi beşinin tescilden önce ödenmesi şartı limited şirketlere uygulanmaz. Dosyanızın nasıl işleneceğini sicil müdürlüğü ve bankayla teyit edin.
Ödeme açıklamasına ne yazılmalı?
Mevzuatta belirlenmiş bir metin yoktur. Açık bir biçim: “Sermaye ödemesi / capital contribution – şirket unvanı – MERSİS numarası – ortak adı”. Göndermeden önce bankanın tercih ettiği metni sorun.
Şirket zamanında tescil edilmezse ne olur?
Kanunun 345/2 hükmüne göre anonim şirket üç ay içinde tescil edilmezse banka bloke tutarı sicil yazısı üzerine sahiplerine iade eder. Merkez Bankası Genelgesi sermaye artırımları için de benzer üç aylık kurallar içerir.
Çalışma izni için ortağın ne kadar sermayesi olmalı?
Bakanlık kriterleri en az 500.000 TL ödenmiş sermaye, yabancının en az 500.000 TL sermayesi ve yüzde yirmi pay ile beş Türk çalışan arar; 100.000 ABD doları ve üzeri sermaye payı muaftır. Karar Bakanlığındır.