Şirketin ana bankasını değiştirmek: yeni hesap, güncellemeler ve eski hesabın kapatılması
Bir şirketin ana bankasını değiştirmesi tek bir işlem değil, bir sıralamadır. Son müşteri, son POS cihazı ve son otomatik ödeme taşınana kadar para eski hesaptan akmaya devam eder; bu yüzden sıralama hızdan daha önemlidir. Bu rehber yeni hesabın açılmasını, güncellenmesi gereken kayıtları ve eski hesabın iade edilen ödeme, karşılıksız çek veya kayıt boşluğu yaşanmadan nasıl kapatılacağını anlatır.
Önce yeni hesabı açın, eskisine dokunmayın
Eski hesabı asla önce kapatmayın. Kartlı satış tahsilatları, müşteri havaleleri, vergi ve SGK ödemeleri ile maaşlar bu hesaptan geçer; birkaç günlük bir boşluk bile iade edilen bir ödeme veya geciken bir prim anlamına gelebilir. İşe yeni bankada başlayın. Yeni banka, Tedbirler Yönetmeliği uyarınca dosyayı sıfırdan kurar: şirket bilgilerini ticaret sicili belgelerinden, vergi kimlik numarasını Gelir İdaresi kayıtlarından, temsil yetkisini tescil belgelerinden teyit eder ve yüzde yirmi beşi aşan hisseye sahip her gerçek kişinin kimliğini tespit eder. Yabancı ortaklı şirkette bu genellikle ortağın pasaportu veya sicil belgeleri, ortaklık şeması ve tercümeler demektir; dosya çoğu zaman beklenenden uzun sürer. Bankadan belge listesini yazılı isteyin, TL hesabını ve ihtiyaç duyduğunuz döviz hesaplarını açın, internet bankacılığı kullanıcılarını doğru yetki seviyeleriyle tanımlayın ve yeni IBAN’ı kimseye bildirmeden önce küçük bir giriş ve çıkış havalesiyle deneme yapın.
Vergi dairesi, SGK ve mali müşavir
Vergi Usul Kanunundaki bildirim ödevleri işe başlamayı, işyeri adresinin değişmesi gibi değişiklikleri ve işi bırakmayı kapsar; Gelir İdaresi Başkanlığının işe yeni başlayan kurumlar vergisi mükellefleri rehberi bu değişikliklerin bir ay içinde bildirileceğini belirtir. Banka değişikliği bu listede yer almaz ve şirketin yeni banka hesabını vergi dairesine bildirmesini zorunlu kılan genel bir kurala rastlamadık. Asıl dikkat edilmesi gereken, eski hesabın kamuya ödeme yaptığı her noktadır. Vergiler anlaşmalı bankalar üzerinden ödenebilir; SGK primleri ise bankada verilen otomatik ödeme talimatıyla hesaptan çekilebilir. Aynı talimatları yeni bankada verin, eski talimatları ancak ilk ödeme yeni hesaptan sorunsuz geçtikten sonra iptal edin. Bir KDV iade dilekçesinde veya açık başka bir başvuruda eski hesap yazılıysa, nasıl düzeltileceğini mali müşavirinize (SMMM) sorun. SMMM defterde yeni bir banka alt hesabı açar ve geçiş ayı için iki bankanın da ekstresine ihtiyaç duyar.
Müşteriler, faturalar, POS ve DBS
Müşteri gördüğü IBAN’a öder; bu yüzden bilgiyi her yerde aynı anda değiştirin: e-Fatura ve e-Arşiv şablonlarındaki banka bilgileri, muhasebe programındaki fatura alt bilgisi, teklifler, ödeme hesabı belirten sözleşmeler, internet sitesi ve e-posta imzaları. Müşterilere antetli kâğıtta imzalı bir yazı gönderin ve bilinen bir yetkiliyle telefonda teyit etmelerini isteyin; sahte “banka bilgilerimiz değişti” e-postaları yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. Kart cihazları ayrı bir konudur. Fiziki veya sanal POS tek bir bankayla yapılan üye işyeri sözleşmesine bağlıdır; entegre POS özellikli yeni nesil ödeme kaydedici cihazda (ÖKC) ise cihaza yeni bankanın yazılımının yüklenmesi ve terminal tanımlanması gerekir. Önce yeni cihazları kurun, sonra eski sözleşmeyi sona erdirin. Doğrudan Borçlandırma Sistemini (DBS) de kontrol edin: tedarikçileriniz sizden eski bankadaki DBS limitiyle tahsilat yapıyorsa veya siz bayilerinizden bu yolla tahsilat yapıyorsanız, eskisi bitmeden yeni bir düzen kurulmalıdır.
Maaşlar, krediler, teminat mektubu ve çekler
Maaş ödemelerini diğer akışlardan sonra taşıyın ve bir maaş gününe göre planlayın: yeni bankayla maaş protokolünü imzalayın, gerekiyorsa yeni maaş kartı formlarını toplayın ve çalışanlara maaşın hangi hesaptan ödeneceğini yazılı bildirin. Ardından eski bankanın şirket adına hâlâ tuttuğu her şeyi listeleyin. Krediler ve kart limitleri kapatılmalı veya yeniden finanse edilmelidir; bir müşteriye ya da kamu kurumuna verilmiş teminat mektubu ise lehdar iade edene veya süresi dolana kadar geçerli kalır, bu nedenle eski banka ilişkiyi genellikle o zamana kadar açık tutar. Çekler ayrı özen ister. 5941 sayılı Çek Kanununun 2 nci maddesinin onuncu fıkrasına göre çek hesabı ancak hesap sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebiyle kapatılır ve hesap kapatıldıktan sonra kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler “karşılıksızdır” işlemine tabi tutulur. Şirketin keşide ettiği her çek ibraz edilip ödenene kadar bekleyin; kullanılmamış çek yapraklarını ise uygulamada bankaların istediği gibi imzalı bir tutanakla iade edin.
Eski hesabın kapatılması ve kapanış dosyası
Hesap kapatma telefonla değil, yazılı talimatla yapılır. Güncel imza sirkülerinde yetkili olan müdürlerin imzaladığı antetli bir yazı hazırlayın; birçok banka ayrıca kapatılacak hesabı ve bakiyenin aktarılacağı hesabı belirten bir müdürler kurulu veya yönetim kurulu kararı ister. Yetkililer yakın zamanda değiştiyse Ticaret Sicili Gazetesini ekleyin. İmzalamadan önce hiçbir POS, DBS, otomatik ödeme veya müşteri havalesinin hâlâ bu hesaba yönlendirilmediğinden emin olun; aksi halde para kapanıştan sonra gelir ve geri izlenmesi gerekir. Son bakiyeyi yalnızca şirketin yeni bankadaki kendi hesabına aktarın, asla bir ortağa veya üçüncü kişiye göndermeyin; eski bankadan yazılı bir kapanış yazısı ve sıfır bakiyeyi gösteren son ekstreyi isteyin. Mali müşaviriniz aktarımı kaydeder, alt hesabı kapatır ve bu belgeleri kayıtlarla birlikte saklar; Gelir İdaresi rehberine göre defter ve belgeler beş yıl muhafaza edilir.
Kaynaklar
- gib.gov.tr — Gelir İdaresi Başkanlığı, işe yeni başlayan kurumlar vergisi mükellefleri rehberi: değişiklik bildirimi, muhafaza, bankadan vergi ödeme
- lexpera.com.tr — 5941 sayılı Çek Kanunu güncel metni, madde 2/10: çek hesabının kapatılması (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı)
- lexpera.com.tr — 5549 sayılı Kanuna dayanan Tedbirler Yönetmeliği güncel metni: tüzel kişilerde kimlik tespiti ve gerçek faydalanıcı (madde 7 ve 17/A)
- akbank.com — kurumsal SGK prim ödemeleri: hesaptan ödeme ve otomatik ödeme talimatı
Sorular
Şirket banka değiştirdiğini vergi dairesine bildirmek zorunda mı?
Vergi Usul Kanununda bunu zorunlu kılan genel bir kurala rastlamadık. Vergi ve SGK otomatik ödemelerini güncelleyin; açık bir iade dilekçesinde eski hesap yazılı mı, mali müşavirinize sorun.
Keşide edilmiş çekler varken eski hesap kapatılabilir mi?
Kapatılmamalıdır. 5941 sayılı Kanunun 2/10 maddesine göre kapanıştan sonra kanuni süre içinde ibraz edilen çekler karşılıksız işlemine tabi tutulur.
İki hesap ne kadar süre paralel çalışmalı?
Kanuni bir süre yoktur. Maaş, SGK, POS tahsilatı, DBS ve müşteri ödemeleri gibi her düzenli akış yeni hesaptan en az bir kez sorunsuz geçene kadar ikisini de açık tutun.
Müşteri kapanıştan sonra eski IBAN’a öderse ne olur?
Kapalı hesaba alacak kaydedilemez; havale normalde gönderenin bankasına iade edilir. Bu nakdinizi geciktirir; IBAN değişikliğinin erken duyurulmasının nedeni budur.
Yabancı ortağın yeni bankaya gelmesi gerekir mi?
Buna banka karar verir. Yüzde yirmi beşi aşan hisseye sahip gerçek kişileri tespit etmek zorundadır; ancak bunun ziyaretle mi yoksa apostilli belgelerle mi yapılacağını kendi prosedürü belirler, önceden sorun.