İhracat e-Faturası: ne zaman zorunlu, gümrük beyannamesi, KDV istisnası ve banka
Türkiye’de ihracat faturası yalnızca bir satış belgesi değildir: e-Fatura mükellefleri için Gelir İdaresi üzerinden Ticaret Bakanlığı sistemine ulaşır, referans numarası alır, gümrük beyannamesine bağlanır ve sonra gelen ödemeyi bankaya açıklar. Bu rehber ihracat faturasının ne zaman elektronik düzenleneceğini, beyannameyle nasıl eşleştiğini, KDV istisnasının neden fiili çıkışa bağlı olduğunu, bankanın faturayı ne için kullandığını ve ihracatçıya zaman kaybettiren hataları anlatır.
İhracat faturası ne zaman e-Fatura olmalı
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin IV.1.7.1 bölümü, e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükelleflerin 3065 sayılı KDV Kanununun 11 inci maddesi kapsamında yaptıkları mal ihracatına ilişkin faturaları 1/7/2017 tarihinden itibaren e-Fatura olarak düzenlemesini zorunlu kılar. İstisnalar Tebliğin V.7 ve VIII bölümlerinde yer alır; usul ve esaslar ebelge.gib.gov.tr’de yayımlanan e-Fatura Uygulaması Gümrük İşlemleri Kılavuzunda açıklanır.
Bu metinlerden üç pratik sonuç çıkar:
- İhracat yapmak tek başına e-Fatura uygulamasına geçişi gerektirmez; geçiş, Tebliğdeki brüt satış hasılatı gibi genel kriterlere bağlıdır ve bu sınırlar birkaç kez değişmiştir.
- IHRACAT profili yalnızca gümrük beyannamesi ekinde yer alan mal ihracı faturaları için kullanılır; diğer istisnalı satışlarda temel veya ticari profil, istisna fatura tipiyle seçilir.
- e-Fatura mükellefi olmayan şirket ihracat faturasını, yürürlükteki sınırlara göre kâğıt veya e-Arşiv olarak düzenler.
Bu yıl şirketinize hangisinin uygulanacağını SMMM’nize sorun.
e-Fatura ile gümrük beyannamesi nasıl bağlanır
Kılavuz akışı adım adım anlatır. İhracatçı faturayı IHRACAT profili ve ISTISNA fatura tipiyle düzenler. AccountingCustomerParty alanına Bakanlık bilgileri (kılavuzda 1460415308 vergi kimlik numarası), BuyerCustomerParty alanına ise EXPORT taraf tipiyle yabancı alıcı yazılır. Faturada ihracata özgü bilgiler de bulunur: teslim şartı (Incoterms), GTİP numarası, eşyanın gönderilme şekli ve kap cinsi. Bu bilgiler sözleşme ve çeki listesiyle aynı olmalıdır.
Fatura Gelir İdaresi üzerinden Bakanlık sistemine ulaşır ve sistem 23 haneli bir referans numarası üretir. Gümrük müşaviri bu numarayı ve fatura tarihini gümrük beyannamesinin 44 numaralı kutusunda beyan eder.
- Bir fatura yalnızca bir gümrük çıkış beyannamesine konu edilebilir.
- Eşya çıkıp beyanname kapandığında Bakanlık, beyanname tescil numarası ve fiili ihracat tarihini içeren KABUL yanıtı döner.
- RED yanıtında gerekçe not alanında yazar ve ihracatçı yeni bir fatura düzenler.
Fiili ihraç ve KDV istisnası
3065 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ihracat teslimlerini KDV’den istisna eder. 12 nci madde iki şart arar: teslim yurt dışındaki bir müşteriye veya serbest bölgedeki bir alıcıya yapılmalı, mal da Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye veya serbest bölgeye ulaşmalıdır. Yurt dışındaki müşteri; ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında olan alıcıdır.
Yani istisnayı fatura değil, fiili çıkış doğurur. KDV Genel Uygulama Tebliğinin II/A-1.1.1 bölümü, bir Gelir İdaresi özelgesinde aktarıldığı şekliyle, gümrük beyannamesinin sınır gümrüğünce kapatıldığı tarihi ihracatın gerçekleştiği tarih kabul eder. İstisna, bu kapanma tarihini içine alan döneme ait KDV beyannamesiyle beyan edilir.
- İhracat e-Faturasında 301 “11/1-a Mal ihracatı” istisna kodu kullanılır.
- Bakanlığın döndüğü fiili ihracat tarihi, malın gümrük çıkış kapısından çıktığı tarihtir.
- Yüklenilen KDV’nin iadesi ayrı bir süreçtir ve SMMM tarafından hazırlanır.
Banka ihracat faturasını neden ister
32 Sayılı Karara İlişkin 2018-32/48 sayılı Tebliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre Türkiye’de yerleşik kişilerin ihracat bedelleri, ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edilir; bedellerin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Üçüncü fıkra, bedellerin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden getirilmesini esas alır. Banka 8 inci madde uyarınca ihracat hesaplarını kapatır ve İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzenler.
Bu nedenle banka faturayı beyannameyle birlikte görmek ister:
- beyanname numarası gelen ödemeyi belirli bir ihracata bağlar;
- fiili ihraç tarihi 180 günlük süreyi başlatır;
- faturadaki tutar, döviz cinsi ve alıcı SWIFT mesajıyla örtüşmelidir;
- peşin veya kısmi ödemeler için fatura numaralarını gösteren kısa bir açıklama gerekir.
Ödemenin nasıl eşleştirileceğine banka karar verir; ilk sevkiyattan önce şubenizden belge listesini isteyin.
Sık yapılan hatalar, SMMM ve gümrük müşaviri
Sorunların çoğu beyanname tescil edilirken veya para geldiğinde ortaya çıkar. En sık gördüğümüz hatalar:
- fatura tutarı veya döviz cinsi beyannameden ya da sözleşmeden farklıdır;
- faturadaki teslim şartı beyannamedekinden farklıdır, bu yüzden navlun ve sigorta farklı hesaplanır;
- yabancı alıcı Bakanlığa ayrılan alana yazılmıştır veya unvanı ödemeyi gönderenden farklıdır;
- aynı referans numarası iki beyannamede kullanılmıştır;
- kısmi sevkiyat ilk faturayla beyan edilmiştir.
Kılavuz düzenlenmiş bir ihracat faturasının değiştirilmesini öngörmez: fatura ve referans numarası iptal edilir, iptal edilen referans numarası beyannamenin tescilinde kullanılamaz. 100 kalemin yalnızca 70’i çıkarsa Bakanlık faturayı reddeder ve fiilen çıkan mallar için yeni fatura düzenlenir.
Gümrük müşaviri faturayı beyannameyle karşılaştırır; SMMM satışı kaydeder, istisnayı beyan eder ve bankadaki kapanışı takip eder. Her iptali ve yeni faturayı, nedenini yazarak aynı dosyada saklayın; banka veya vergi dairesi soru sorduğunda ilk bakılan yer burasıdır.
Kaynaklar
- alomaliye.com — 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, 07.10.2023 değişikliğine kadar işlenmiş metin: IV.1.7.1 bölümü (gib.gov.tr ve mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan bu kopya kullanıldı)
- alomaliye.com — Gelir İdaresi Başkanlığı: e-Fatura Uygulaması Gümrük İşlemleri Kılavuzu, versiyon 1.8, ebelge.gib.gov.tr belgesinin kopyası
- lexpera.com.tr — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu: md. 11 ve 12 (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan bu güncel kopya kullanıldı)
- ms.hmb.gov.tr — Hazine ve Maliye Bakanlığı: 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/48), md. 3 ve 8
Sorular
Sadece ihracat yaptığım için e-Fatura’ya geçmem gerekir mi?
Hayır. İhracat tek başına e-Fatura uygulamasına geçişi gerektirmez. Şirket zaten kayıtlıysa mal ihracı faturaları 509 Sıra No.lu Tebliğin IV.1.7.1 bölümü uyarınca e-Fatura olmalıdır; değilse kâğıt mı e-Arşiv mi olacağını SMMM kontrol eder.
İhracat e-Faturasında alıcı kimdir?
IHRACAT profilinde AccountingCustomerParty alanında Bakanlık bilgileri bulunur; yabancı alıcı, GİB gümrük işlemleri kılavuzunda açıklandığı gibi BuyerCustomerParty alanına EXPORT taraf tipiyle yazılır.
Gönderilmiş ihracat e-Faturasını düzeltebilir miyim?
Kılavuz faturanın ve 23 haneli referans numarasının iptal edilip yeni fatura düzenlenmesini öngörür. İptal edilen referans numarası beyannamenin tescilinde kullanılamaz.
KDV istisnası ne zaman uygulanır?
3065 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre mal gümrük bölgesinden çıktığında. İstisna, beyannamenin kapandığı tarihi içine alan döneme ait KDV beyannamesiyle beyan edilir.
180 günlük süre fatura tarihinden mi başlar?
Hayır. 2018-32/48 sayılı Tebliğin 3 üncü maddesi 180 günü fiili ihraç tarihinden başlatır; bu tarih Bakanlığın KABUL yanıtında yer alır.