Türk şirketinin yabancı yöneticisi: çalışma izni ve ikamet izni nasıl birlikte işler

Türk şirketi yöneten bir yabancının iki hakkı düzenlemesi gerekir: çalışma hakkı ve kalma hakkı. Yönetici için bu ikisi çoğunlukla tek belgede toplanır, çünkü geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer. Bu rehber bağlantıyı, şirket faaliyete geçmeden önce kurucuya açık geçici yolu, süreleri, aile durumunu ve bankanın beklentilerini anlatır.

Çalışma izni ve ikamet: tek belge

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 27 nci maddesinin birinci fıkrasına göre geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da sıkça sorulan sorularda aynı şeyi söyler: çalışma izni olan yabancı ayrıca ikamet izni almaz ve kalma hakkı çalışma izninin bittiği gün sona erer. Sahibi yine de ikamet kartı harcını öder. Tersi geçerli değildir: kısa dönem, aile, mülk veya öğrenci olsun, tek başına ikamet izni çalışma hakkı vermez. İzin veya muafiyet olmadan çalışmak hem kişiyi hem şirketi idari para cezasına maruz bırakır ve kalışı sona erdirebilir. Uluslararası koruma başvurusu sahipleri ile geçici koruma altındakilere verilen çalışma izinleri istisnadır, ikamet yerine geçmez. Yönetici için sonuç basittir: e-İzin üzerinden Bakanlığa tek başvuru ve iki amaca hizmet eden tek kart. Başvuru aşamasında iş ve ikamet konularını ayrı ayrı yürütmek gerekmez; yine de izin onaylanana kadar yabancının ülkede hukuka uygun bulunması gerekir.

Hangi yönetici çalışma izni almalı

Bakanlık aktif ve pasif rolleri ayırır. Sıkça sorulan sorulara göre limited şirketin müdürü olan yabancı ortak, anonim şirkette ortak olan yönetim kurulu üyesi veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin komandite ortağı çalışma izniyle çalışır. Anonim şirketin yurt dışında oturan yönetim kurulu üyeleri ile yönetici olmayan ortaklar ise çalışma izni muafiyeti kapsamındadır. İlk yabancı yöneticisi için başvuran şirket, her işveren gibi, bir yabancıya karşılık beş Türk çalışan oranını da dâhil olmak üzere aynı şartları karşılar; doğrudan yabancı yatırım ölçütlerini sağlayan şirketler için kolaylık vardır, eşikler işveren rehberimizde yer alır. Şirket kurulmadan önce veya ticarete hazırlanırken kurucu, 6458 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ticari bağlantı nedeniyle her seferinde en fazla iki yıl verilen kısa dönem ikamet izniyle kalabilir. Bu izin çalışma hakkı vermez. Bu nedenle kurucunun sürecin başında hangi rolde çalışacağını netleştirmesi, yanlış izinle başlayıp zaman kaybetmesini önler.

Süreler ve uzatma

İlk çalışma izni en fazla bir yıl için verilir ve hiçbir zaman iş sözleşmesinden uzun olamaz. Aynı işverenle ilk uzatma en fazla iki, sonraki uzatmalar en fazla üç yıl olabilir. İzin, pasaport geçerliliğinden en az 60 gün kısa bir süre için verilir. Uzatma başvurusunu bitimden önceki 60 gün içinde ve her durumda süre dolmadan yapın. İnceleme sürerken yabancı, iş ve işyeri değişmemişse süre bitiminden sonra 90 güne kadar çalışmaya devam edebilir. Uzun süreli hukuka uygun çalışmadan sonra süresiz çalışma izni talep edilebilir; Bakanlık bunu beş yılda bir yeniler ve başvuru beş yılın bitiminden önceki altı aya denk gelir. Kısa dönem ikamet izni ise Göç İdaresi aracılığıyla uzatılır ve istenen sürenin tamamını kapsayan geçerli sağlık sigortası gerekir. Tüm süreleri tek bir takvimde izlemek, özellikle pasaportun yenilenmesi gereken yıllarda önemlidir.

Aile bireyleri

Çalışma izni sahibinin eşi ve ergin olmayan bakmakla yükümlü olduğu çocukları, 6458 sayılı Kanunun 34 ve 35 inci maddeleri uyarınca aile ikamet izni için başvurabilir. Sponsor çalışma izni sahibiyse olağan bir yıllık önceki ikamet şartı aranmaz. Sponsor yine de yeterli geliri, uygun konutu, kayıtlı adresi, temiz adli sicil kaydını ve kapsamlı aile sağlık sigortasını göstermelidir. İzin her seferinde en fazla üç yıl için verilir ve sponsorun kendi izin süresini aşamaz; dolayısıyla yöneticinin yenilemelerini izler. Aile izni eşe çalışma hakkı vermez; çalışmak veya şirketi birlikte yönetmek isteyen eşin kendi çalışma izni ya da muafiyeti gerekir. Anne ve babalar kapsam dışıdır, başka bir gerekçe kullanmalıdır. Aile ikamet izni rehberimiz belgeleri ve tipik zayıf noktaları sıralar. Çocuk için doğum belgesi ve vasi ya da veli bilgileri de istenir; yabancı belgelerin apostilli ve tercümeli olması beklenir.

Belgeler, kurumlar ve banka

İki kurum devrededir. Çalışma iznine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı karar verir; kısa dönem ve aile izinlerini ile ikamet kartını Göç İdaresi yürütür. Dosyanın şirket tarafı genellikle ticaret sicil kaydı, imza sirküleri, vergi levhası, sermaye ve ortaklık belgeleri, SGK kaydı ile yöneticinin pasaportu, fotoğrafı ve istenirse apostilli ve tercümeli diploma veya özgeçmişten oluşur. Banka, kara para aklamayı önleme kuralları uyarınca kendi kontrollerini yapar. İmza yetkisi olan yönetici için genellikle pasaport, çalışma izni veya ikamet kartı, adres belgesi, vergi numarası, sicil kaydı, imza sirküleri ve yüzde 25’i aşan her ortağa ilişkin bilgi ister. Kart çoğunlukla ilk bakılan belgedir; bu yüzden banka ziyaretini izin çıktıktan sonra planlayın ve son geçerlilik tarihini gözden kaçırmayın. Sicil ve imza belgelerinin güncel olmasına dikkat edin; şirket adresi ya da yetkili değişirse bankayı hemen bilgilendirin.

Kaynaklar

• csgb.gov.tr — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Uluslararası İşgücü SSS: çalışma izni süreleri, şirket ortakları, ikamet
• goc.gov.tr — Göç İdaresi Başkanlığı: ikamet izinleri, e-İkamet
• mevzuat.gov.tr — 6458 sayılı Kanun (m. 27, 31, 34-35) ve 6735 sayılı Kanun; resmî site otomatik erişimi engellediği için derlenmiş kopyalardan okunmuştur
• masak.hmb.gov.tr — MASAK: bankaların müşteri tanıma ve gerçek faydalanıcı yükümlülükleri

Sorular