Doğrudan yabancı yatırım kapsamında kilit personel çalışma izni: kriterler, belgeler, süreler
Türkiye’de yabancı sermayeli bir şirket, beş büyüklük veya yaygınlık kriterinden birini sağlıyorsa yöneticilerini ve uzmanlarını kilit personel olarak ayrı bir rejimle istihdam edebilir. Bu rehber; kriterleri ve 2026 tutarlarını, kimin kilit personel sayıldığını, bu yolun genel çalışma izni kriterlerinden farkını, şirketin ve çalışanın hazırlayacağı belgeleri, e-İzin başvurusunun yurt dışından veya yurt içinden nasıl yürüdüğünü, incelemenin ne kadar sürdüğünü ve aile için neyin planlanması gerektiğini anlatır.
Hangi şirketler özellik arz eden DYY sayılır
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendi, Kanun kapsamında kurulan şirket, şube ve kuruluşlarda istihdam edilecek yabancı personele Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çalışma izni verileceğini öngörür ve ayrıntıyı yönetmeliğe bırakır. Bu düzenleme, Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmeliktir (29.08.2003 tarihli ve 25214 sayılı Resmî Gazete; son değişiklik 06.07.2021). Şirket veya şube, aşağıdaki kriterlerden en az birini sağlıyorsa özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım sayılır. Bakanlığın 2026 tutarları:
| Kriter | 2026 tutarı |
|---|---|
| Son yıl ciro | 1.648.938.600 TL; yabancı ortakların sermaye payı en az 21.946.007 TL |
| Son yıl ihracat | 1 milyon ABD doları; aynı asgari sermaye payı ile |
| Son yıl SGK’ya kayıtlı personel | 250 kişi; aynı asgari sermaye payı ile |
| Öngörülen asgari sabit yatırım | 522.163.890 TL |
| Yurt dışındaki ana şirket | Kendi ülkesi dışında en az bir ülkede doğrudan yatırımı bulunması |
TL tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 tutarlarında 2025 yılı için belirlenen yüzde 25,49 oranı uygulanmıştır.
Kilit personel kimdir, bu yol neden farklıdır
Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre özellik arz eden yatırımda kilit personel, aşağıdakilerden en az birini taşıyan kişidir:
- şirketin tamamını veya bir bölümünü yöneten, personeli denetleyen, işe alma ve işten çıkarma yetkisi olan ya da bunu öneren; ortak, yönetim kurulu başkanı veya üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, şirket müdürü gibi üst düzey yönetici veya idareci;
- şirketin hizmetleri, araştırma donanımı, teknikleri veya yönetimi bakımından temel kabul edilen bilgiye sahip uzman;
- irtibat bürosunda, son bir yılda yurt dışından en az 200.000 ABD doları getirilmişse, yurt dışındaki ana şirketin yetkilendirdiği en fazla bir kişi.
Yönetmelik ilk iki grup için kişi sayısı belirlemez. Bakanlığın sıkça sorulan sorularına göre kilit personel konumundaki ilk yabancının çalışma izni değerlendirilirken istihdam kriteri, yani bir yabancı için beş Türk vatandaşı şartı aranmaz. Sonraki yabancılar ve genel mali kriterler hakkında bilgi yer almadığından bunları Bakanlıkla teyit edin. 15 inci madde, yatırımın tek başına ortaklar dâhil kimseye izin hakkı vermediğini ekler.
Şirketin ve çalışanın belgeleri
Belgeler elektronik başvuruya taranmış olarak yüklenir. Bakanlığın yayımladığı listede şunlar yer alır:
| Belge | Kim sağlar | Not |
|---|---|---|
| İki tarafça imzalı iş sözleşmesi | İşveren, çalışan | Örnek sözleşmeler Bakanlık sitesinde |
| Pasaport sureti | Çalışan | Latin alfabesi dışındaysa tercüme; izin en geç pasaport bitiminden 60 gün öncesine kadar düzenlenir |
| Diploma sureti | Çalışan | Yeminli veya resmî onaylı Türkçe tercüme |
| Güncel sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Ticaret Sicil Gazetesi | Şirket | Son durum |
| Son yıl bilanço ile kâr-zarar tablosu | Şirket | Vergi dairesi veya YMM onaylı |
| DYY kriterinin kanıtı, örneğin 1 milyon ABD doları ihracat | Şirket | Banka yazısı, döviz alım belgeleri |
| İmza sirküleri ve yönetim kurulu veya ortaklar kurulu kararı | Şirket | Yöneticiler için |
| Referans mektubu, diploma ve tercümeleri | Şirket, çalışan | Uzmanlar için |
| Yurt dışındaki ana şirketin görevlendirme yazısı | Ana şirket | Her kilit personel için |
Liste diploma için apostil şartı aramaz; başka bir kurumun istemesi ihtimaline karşı apostilli aslını hazır tutun.
Başvuru süreci ve inceleme süresi
6735 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği (02.02.2022 tarihli ve 31738 sayılı Resmî Gazete), çalışma izni başvurularının Bakanlık sistemi üzerinden elektronik ortamda yürütülmesini öngörür (md. 11). İki yol vardır:
- Yurt dışından. Çalışan, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da konsolosluğuna çalışma vizesi için başvurur ve 16 haneli referans numarası alır. İşveren bu numarayı girer, belgeleri yükler ve başvuruyu otuz gün içinde sistem üzerinden onaylar (md. 17).
- Yurt içinden. Çalışanın en az altı ay süreyle düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerli bir ikamet izni varsa işveren elektronik ortamda başvurur (md. 15).
6735 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre bilgi ve belgeler tam ise inceleme otuz gün içinde tamamlanır; Bakanlık ek belge isterse süre belgelerin yüklenmesinden itibaren işler. 2003 tarihli Yönetmelik 15 gün öngörse de planınızı 30 güne göre yapın. Kararı Bakanlık verir; hiçbir sonuç vaat edilmez. Yurt dışından onaylanan başvuruda çalışan, kalan işlemleri Türkiye’ye girişten itibaren bir ay içinde ve her hâlükârda izin başlangıcından itibaren altı ay içinde tamamlar.
İzin süresi, aile ve sık yapılan hatalar
6735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine göre ilk başvuruda izin, işverene bağlı olarak en çok bir yıl için verilir; ilk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıl verilebilir. Uzatma başvurusu, iznin bitmesine 60 gün kalmasından itibaren yapılabilir; süre dolduktan sonraki başvuru reddedilir. 12 nci maddeye göre çalışma izni ikamet izni yerine geçer. Eş ile ergin olmayan veya bağımlı çocuklar, 6458 sayılı Kanunun 34 ve 35 inci maddeleri uyarınca aile ikamet izni alabilir: süre en çok üç yıldır, destekleyicinin izin süresini aşamaz; gelir, konut ve sağlık sigortası şartları aranır, çalışma izni sahiplerinde bir yıllık ikamet şartı aranmaz.
Sık yapılan hatalar:
- şirketin hangi kriteri sağladığını kanıtlamadan DYY yoluyla başvurmak;
- yöneticinin görevinin Ticaret Sicilinde veya kurul kararında yer almaması;
- pasaportun bitimine az süre kalması;
- işverenin otuz günlük onay süresini kaçırması;
- uzatma başvurusunun geç yapılması.
Kaynaklar
- lexpera.com.tr — Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik (29.08.2003 tarihli ve 25214 sayılı Resmî Gazete), güncel metin: md. 4, 6, 12 ve 15 (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan bu kopya kullanıldı)
- csgb.gov.tr — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü: Doğrudan Yabancı Yatırımlar, 2026 tutarları
- csgb.gov.tr — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Çalışma İzni Değerlendirme Sürecinde Gerekli Bilgi ve Belgeler
- lexpera.com.tr — 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, güncel metin: md. 7, 10 ve 12
Sorular
Yabancı sermayeli her şirket kilit personel yolundan yararlanabilir mi?
Hayır. Şirket veya şubenin Yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki beş kriterden birini, örneğin asgari yabancı sermaye payıyla birlikte son yıl 1 milyon ABD doları ihracatı sağlaması gerekir. 15 inci maddeye göre yatırım tek başına izin hakkı vermez.
Bir yabancı için beş Türk vatandaşı şartı aranır mı?
Bakanlığın sıkça sorulan sorularına göre özellik arz eden yatırımda kilit personel konumundaki ilk yabancı için aranmaz. Sonraki yabancılar ve mali kriterler için başvurudan önce Bakanlığa danışın.
Bakanlık ne kadar sürede karar verir?
6735 sayılı Kanunun 7/8 hükmüne göre bilgi ve belgeler tam ise otuz gün içinde. Ek belge istenirse süre, belgelerin yüklenmesinden itibaren işler. Kararı Bakanlık verir.
Yönetici Türkiye’deyken başvurabilir mi?
Evet; en az altı ay süreyle düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerli ikamet izni varsa. Aksi hâlde başvuru yurt dışındaki Türk konsolosluğunda başlar.
Aile de gelebilir mi?
Evet. Eş ile ergin olmayan veya bağımlı çocuklar 6458 sayılı Kanuna göre aile ikamet izni alabilir; süre en çok üç yıldır ve destekleyicinin izin süresini aşamaz.