Limited şirkette yabancı ortakla pay devri: noter, ticaret sicili, banka ve vergi

Limited şirkette ortak değişikliği biçime bağlı bir süreçtir: noter onaylı sözleşme, çoğu zaman genel kurul kararı, pay defteri ve ticaret sicili kayıtları, ardından bankada güncelleme. Yabancı satıcı veya alıcı kimlik, apostil ve tercüme adımlarını ekler. Bu rehber adımları gerçekleşme sırasına göre anlatır ve hangi noktaların noter veya mali müşavirle teyit edilmesi gerektiğini belirtir.

Ticaret Kanunu ne arar

Limited şirket paylarının devri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 595 inci maddesine tabidir. Devir sözleşmesi yazılı yapılmalı ve tarafların imzaları noterce onaylanmalıdır. Bu şekil olmadan sözleşme geçerli olmaz; devri borçlandıran ön sözleşme de aynı şekle tabidir. Noter randevusundan önce taraf kimliklerini, şirket sözleşmesini ve güncel sicil kaydını hazır bulundurmak süreci kısaltır.

• Önce şirket sözleşmesini okuyun: devri yasaklayabilir veya önalım ve geri alım hakları getirebilir.
• Sözleşmede aksi yoksa genel kurul onayı gerekir (m. 595/2).
• Genel kurul başvurudan itibaren üç ay içinde reddetmezse onay vermiş sayılır (m. 595/7).

Miras, evlilik mal rejimi veya icra yoluyla geçen paylarda 596 ncı madde uygulanır: onay aranmaz, ancak şirket iktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde iktisap edeni reddedebilir. Yabancılar arasındaki satış da yerli satışla aynı kurala tabidir; uyruk kanunu değil, evrakı değiştirir.

Yabancı satıcı veya alıcı: imza ve belgeler

Yabancı gerçek kişi genellikle pasaportuyla ve uygulamada Türk vergi numarasıyla noter huzurunda bizzat imzalar. Hangi kimlik ve vergi numarası belgelerinin gerektiğini noterlikten önceden sorun; uygulama noterlikler arasında farklılık gösterebilir. Türkçe bilmeyen taraf için noterde tercüman gerekebilir; bunu da randevudan önce sorun. Vergi numarası olmayan alıcı randevudan önce numara almalıdır.

Yabancı taraf gelemiyorsa yurt dışında vekâletname düzenleyebilir. Yabancı noter huzurunda imzalanan belge için düzenleyen ülkeden apostil ve Türkçe yeminli tercüme gerekir. Türkiye 1961 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki apostilleri kabul eder; üye olmayan ülkelerin belgeleri konsolosluk onayı yoluyla gelir. Belgelerin dolaşımı uzun sürebileceğinden apostil ve tercümeyi en baştan planlayın.

Yabancı şirket satıcı veya alıcıysa temsilcisi aracılığıyla yukarıdaki adımları izler ve ayrıca aşağıdaki belgeleri sunar. Apostil ve tercüme önce kendi ülkesinde hazırlanacağı için noter randevusundan önce yeterli zaman bırakın. Belgelerin eksik gelmesi randevunun ertelenmesine yol açabilir. Her belgenin aslını ve tercümesini birlikte hazırlayın:

• şirketin varlığını gösteren, ülkesindeki sicilden onaylı örnek;
• adına kimin imza atabileceğini ve işlemi onaylayan kararı gösteren belge;
• her belgeye apostil, ardından yeminli tercüme.

Pay defteri ve ticaret sicili

Sözleşme imzalanıp onaylandıktan sonra şirket devri 594 üncü madde uyarınca pay defterine işler. Ardından müdürler, 598 inci madde ve Ticaret Sicili Yönetmeliği’nin 103/1 inci maddesi uyarınca 30 gün içinde ticaret sicili müdürlüğüne başvurur; böylece yeni ortak sicilde ve MERSİS’te görünür. Dosya eksiksiz olursa sicil müdürlüğünün ek belge istemesi ihtimali azalır.

• noter onaylı pay devir sözleşmesi;
• şirket sözleşmesinde aksi yoksa genel kurul onay kararının noter onaylı örneği;
• pay defterinin ilgili sayfasının örneği.

Müdürler 30 gün içinde başvurmazsa ayrılan ortak, adının sicilden silinmesini isteyebilir (m. 598). Ortak sayısı bire düşerse durum müdürlere yedi gün içinde yazılı bildirilir ve tek ortaklılık tescil edilir (m. 574/2). İşlem süresi sicil müdürlüğüne bağlıdır. Yeni ortak, tescil sonrası sicil kaydıyla şirketle ilişkisini ispatlayabilir. Güncel evrak listesini ilgili sicil müdürlüğünden teyit edin.

Bankaya bildirim ve KYC güncellemesi

Sicil değişikliği bankaya kendiliğinden ulaşmaz. Şirketin hesabı bulunan her bankaya ortağın değiştiğini yazılı olarak bildirin. Banka genellikle yeni ticaret sicili özetini veya gazetesini, imza yetkilileri değişiyorsa güncel imza sirkülerini ve yeni ortağın pasaportunu ister. Bazı bankalar kendi formlarını da kullanır. Talebin kapsamı bankadan bankaya değişir. Yazışmayı şube veya kurumsal bankacılık yetkilisi üzerinden yapın.

Kara para aklamayı önleme kuralları (5549 sayılı Kanun ve tedbirler yönetmeliği) uyarınca banka, yüzde yirmi beşten fazla paya sahip her gerçek kişiyi (gerçek faydalanıcı) yeniden tespit eder. Devir bedelini, alıcının fon kaynağını ve şirket alıcıda sahiplik zincirini gerçek kişiye kadar isteyebilir. Yanıtsız kalan talep bankanın işlem yapmasını güçleştirebilir. Yanıt süresini bankanın iç prosedürü belirler.

• Bankaya bir sonraki ödemeden önce bildirin, sonra değil.
• Ayrılan ortak imza yetkilisiyse yetkisini kaldırın.
• Bankanın yazılı alındısını saklayın.

İmzadan önce kontrol edilecek vergi noktaları

Bedeli belirtilen devir sözleşmesi damga vergisine tabi olabilir. Durumu noter ve mali müşavirle teyit edin; oranlar ve üst sınırlar değiştiği için burada oran vermiyoruz. Satıcının varsa kazancı gerçek kişi ile şirkette, Türkiye vergi mukimi ile mukim olmayanda farklı vergilendirilir. Burada genel bilgi veriyoruz; kesin sonuç sözleşme koşullarına bağlıdır.

İmzadan önce üç şeyi kontrol edin: satıcının payları ne kadar süre elde tuttuğunu, Türkiye ile satıcının ülkesi arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunup bulunmadığını ve bedelin nominal sermaye ve defter değeriyle nasıl kıyaslandığını. Sözleşme, ödeme belgesi ve değerlemeyi tek dosyada tutun.

Vergiyi Gelir İdaresi Başkanlığı (gib.gov.tr) satış tarihinde yürürlükteki mevzuata göre belirler. Noter randevusundan önce yeminli mali müşavire (SMMM) sonucu yazılı teyit ettirin. Bu yazılı teyidi sözleşmeyle birlikte saklayın; banka fiyatın ve vergi işleminin nasıl kontrol edildiğini sorarsa hazır bulunur. Yazıyı noter randevusuna götürün.

Kaynaklar

• mevzuat.gov.tr — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 574, 594, 595, 596 ve 598
• ticaret.gov.tr — Ticaret Bakanlığı: ticaret sicili ve Ticaret Sicili Yönetmeliği
• mersis.gtb.gov.tr — MERSİS, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi
• gib.gov.tr — Gelir İdaresi Başkanlığı: damga vergisi ile gelir/kurumlar vergisi bilgileri

Sorular