Türk şirketinin döviz hesapları: döviz tutma, zorunlu satış ve dönüşüm kuralları

Türkiye’de tescilli bir şirket parasını dolar veya avro olarak tutabilir; ancak dövizin ne zaman satılması gerektiğini, dönüşümün gerçekte neye mal olduğunu ve bankanın ne zaman belge istediğini birkaç kural belirler. Bu rehber 32 sayılı Karar’ın, Merkez Bankası İhracat Genelgesinin ve 6802 sayılı Kanunun ne gerektirdiğini ve yabancı ortaklı bir şirketin neyi planlaması gerektiğini anlatır. Durum 11 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

Şirket serbestçe döviz tutabilir mi

32 sayılı Karar bu konuda serbesttir. 4 üncü maddenin (b) bendine göre Türkiye’de yerleşik kişiler bankalardan döviz satın alabilir, bankalara döviz satabilir, dövizlerini bankalardaki döviz hesaplarında tutabilir ve bankalar vasıtasıyla yurt içinde ve yurt dışında kullanabilir. Türkiye’de tescilli bir şirket, ortakları kim olursa olsun yerleşik sayılır. İzin gerekmez; Karar bakiye için bir üst sınır da koymaz.

• USD, EUR ve diğer para birimlerini döviz tevdiat hesabında (DTH) tutmak.
• Türkiye’de yapılan işlemler için dışarıda yerleşik kişilerden döviz kabul etmek (4/c).
• Bankalar vasıtasıyla yurt dışına döviz transfer etmek (4/e).

Döviz tutma serbestisi bankanın sorularını ortadan kaldırmaz. İthalat, ihracat ve görünmeyen işlemler dışında kalan, 50.000 ABD doları veya eşitini aşan yurt dışı transferlerinde 4 üncü maddenin (e) bendi bankaları bilgileri 30 gün içinde belirlenen mercilere bildirmekle yükümlü kılar. Yerleşikler arasındaki döviz cinsinden sözleşmeler ise ayrı bir kısıtlamadır; bunu 32 sayılı Karar rehberimizde anlattık.

Döviz satışı ne zaman zorunludur

Döviz tutmak onu Türk lirasına çevirme yükümlülüğü doğurmaz. Yurt dışından gelen sermaye, ortak borcu veya hizmet bedeli, okuduğumuz kurallara göre hesapta döviz olarak kalabilir. Yükümlülük mal ihracatından doğar: bedelin, ihracat bedelleri rehberimizde anlatılan süre içinde aracı bankaya getirilmesi ve ardından bir kısmının satılması gerekir.

Merkez Bankası İhracat Genelgesinin Geçici 4 üncü maddesi, İhracat Bedeli Kabul Belgesine (İBKB) veya Döviz Alım Belgesine (DAB) bağlanan bedelin belirli bir oranının bankaya satılmasını öngörür; banka bu tutarı Merkez Bankasına aktarır ve karşılığını Türk lirası olarak öder. Oran, 1 Ağustos 2026’da uzatıldığı şekliyle 31 Ocak 2027’ye kadar yüzde 35’tir.

• Oran birkaç kez değişti; işlem günü bankadan teyit edin.
• Satılmayan kısım döviz olarak kalabilir veya ithalat ödemesinde kullanılabilir.
• Genelgedeki bir istisnanın ihracatınıza uygulanıp uygulanmadığını bankaya sorun.

Bankalar dönüşümü nasıl fiyatlar: makas, vergi, valör

Bankalar alış ve satış kurlarını kendileri belirler; Merkez Bankasının ilan ettiği kurlar bir göstergedir, bankanın size vermek zorunda olduğu fiyat değildir. Gerçek maliyet, aldığınız kur ile o andaki piyasa kuru arasındaki farktır, yani makastır. Makas tutara, kanala ve tarifenize göre değişir; büyük tutarlar için talep üzerine özel kur verilebilir.

BSMV oranını burada yazmıyoruz: oran Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenir, birkaç kez değişmiştir ve güncel rakamı tarihli bir resmî metinde doğrulayamadık. Okuduğumuz 2019 tarihli Karar, başka hallerin yanında, krediyi kullandıran bankanın döviz kredisinin ödenmesi için yaptığı satışa sıfır oran uygular. Dekontta vergi satırını göstermesini bankadan isteyin.

İthalat ödemesi için döviz almak ve bankalar arasında aktarmak

Şirket tedarikçisine ödeme yapmak için döviz aldığında alım ve transfer çoğunlukla tek işlemdir ve banka işlemin dayanağı olan ticari belgeleri ister. 32 sayılı Karar’ın 9 uncu maddesine göre ithalat transferleri bankalarca yapılır; İthalat Genelgesi de ithalatçının banka kaynağından veya kendi döviz hesabından ödeme yapmasına imkân tanır.

• Proforma veya ticari fatura, varsa sözleşme.
• Mal mukabili ithalatta gümrük beyannamesinin tarihi ve sayısı.
• Taşıma belgesi ve GTİP kodu.
• Faturayla uyumlu tedarikçi banka bilgileri.
• Ödeme şekli: peşin, mal mukabili, vesaik mukabili veya akreditif.

Kendi dövizinizi iki Türk bankası arasında aktarmak serbesttir, ancak bu Türk lirası transferi gibi anlık değildir. Aktarım genellikle SWIFT mesajıyla yapılır; bu nedenle her bankanın ücreti, kesim saati ve valörü uygulanır, alıcı banka da paranın kaynağını sorabilir. Açıklamaya “kendi hesaplarım arası transfer” yazın ve dekontu saklayın.

Yabancı ortaklı şirkette kredi, defter ve kâr payı

32 sayılı Karar’ın 17 ve 17/A maddeleri döviz kredisini döviz gelirine bağlar. Döviz geliri olmayan şirket, sayılan istisnalardan biri yoksa ne Türk bankasından ne de yurt dışından döviz kredisi kullanabilir; istisnalardan biri kredi bakiyesinin 15 milyon ABD doları veya üzerinde olmasıdır. Bu düzeyin altında krediler son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamaz.

• Döviz kredisi istemeden önce döviz gelirinizi kontrol edin.
• Türk lirası hesaplarda kur farkı oluşacağını hesaba katın.
• Transferden önce kâr payı stopajını planlayın.

Dolar tutmak raporlama para birimini değiştirmez. Yasal defterler ve beyannameler Türk lirası üzerinden tutulur, döviz bakiyeleri dönem sonunda değerlenir ve kur farkı geliri veya gideri doğar; kur kurallarını mali müşaviriniz (SMMM) uygular. Kâr payı Türk lirası hesaplar üzerinden kararlaştırılır, ancak yabancı ortağa banka aracılığıyla döviz olarak ödenebilir. Durumunuzun ele alınması için bize yazın.

Kaynaklar

• ms.hmb.gov.tr — Hazine ve Maliye Bakanlığı: 32 sayılı Karar’ın güncel metni, 4, 9, 17 ve 17/A maddeleri (mevzuat.gov.tr otomatik erişime kapalı olduğundan Bakanlık kopyası kullanıldı)
• tcmb.gov.tr — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası: İhracat Genelgesi, Geçici Madde 4; 31 Ocak 2027’ye uzatma 1 Ağustos 2026 tarihli habere göre (Bloomberg HT, ikincil kaynak)
• alomaliye.com — 6802 sayılı Kanunun 33 üncü maddesindeki BSMV nispetlerine ilişkin 14 Mayıs 2019 tarihli ve 1106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının derlenmiş kopyası (mekanizma ve sıfır oranlı haller; güncel oran burada doğrulanmamıştır)
• ms.hmb.gov.tr — Hazine ve Maliye Bakanlığı: 2020/1 sayılı İthalat Genelgesi (ithalat ödemesinin kaynakları, gümrük beyannamesi bilgisi)

Sorular