Banka için şirket belgeleri: vergi levhası, faaliyet belgesi, Ticaret Sicili Gazetesi ve doğrulama
Şirketiniz ilk hesabını açarken, ikinci bir bankayla çalışmaya başlarken veya müşteri bilgilerini güncellerken banka hemen her zaman aynı temel şirket belgelerini ister; yurt dışındaki bir banka ya da iş ortağı ise bunların tercümesini ve apostilini de bekler. Bu rehberde vergi levhası, faaliyet belgesi, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nüshaları, oda ve sicil kayıtları, imza sirküleri ve şirket sözleşmesinin ne olduğunu, kimin düzenlediğini, elektronik ortamda nasıl alındığını, bankanın bunları nasıl kontrol ettiğini ve banka yurt dışındaysa ne yapılması gerektiğini anlatıyoruz.
Bankanın istediği temel şirket belgeleri
Bir şirket hesap açtığında ya da yurt dışındaki bir banka veya ortak şirketi incelediğinde aynı belgeler tekrar tekrar karşınıza çıkar. Her biri farklı bir soruya cevap verir: şirket gerçekten var mı, vergi mükellefi mi, adına kim imza atabilir ve ne iş yapar? Her banka kendi listesini belirlediği için aşağıdaki tabloyu kesin bir liste değil, tipik çekirdek dosya olarak okuyun.
| Belge | Düzenleyen | Nasıl alınır | Banka neye bakar |
|---|---|---|---|
| Vergi levhası | Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) | İnternet vergi dairesinden yazdırılır | Vergi numarası, vergi dairesi, unvan, onay kodu |
| Faaliyet belgesi | Ticaret odası, örneğin İTO | Oda gişesinden veya e-imzalı olarak online | Şirketin odaya kayıtlı üye olması |
| Ticaret Sicili Gazetesi | Ticaret sicili, MERSİS üzerinden | Gazete arşivi veya oda sureti | Kuruluş, sözleşme, sermaye, müdürler |
| İmza sirküleri | Noter veya ticaret sicili | Her yetkili ayrı imzalar | Kim, tek başına mı müştereken mi imza atar |
Bankaların çoğu ayrıca şirket sözleşmesini, yetkililerin ve ana ortakların kimlik belgelerini de ister.
Vergi levhası: elektronik ortamda alınan levha
Vergi levhası artık vergi dairesi gişesinde mühürlenen bir belge değildir. 408 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine göre levha, verilen beyanname esas alınarak Gelir İdaresi sistemince oluşturulur ve mükellefin internet vergi dairesi hesabına aktarılır; şirket, mali müşaviri (SMMM) veya vergi dairesi buradan levhayı yazdırabilir.
Yazdırılan levhada sistem tarafından verilen bir onay kodu bulunur ve tebliğe göre bu kod vergi levhasının tasdiki hükmündedir; levha ayrıca vergi dairesine veya meslek mensubuna imzalattırılmaz ya da onaylattırılmaz. Kamu ve özel kurumlar onay kodu ile levhanın doğruluğunu ve güncelliğini sorgulayabilir; banka da çıktıyı bu yolla teyit eder.
Unvan, iş yeri adresi, vergi dairesi veya ana faaliyet değiştiğinde yeni levha alınması gerektiğinden bankaya her zaman en güncel levhayı verin. Levhadaki bilgiler, bankanın diğer şirket belgelerinde gördüğü unvan ve adresle birebir örtüşmelidir.
Faaliyet belgesi, oda kayıtları ve sicil gazetesi
Faaliyet belgesi, şirketin üyesi olduğu ticaret odası tarafından düzenlenir. İstanbul’da İTO bu belgeyi üyelik hizmetleri gişelerinde ıslak imzalı olarak veya online işlemler üzerinden e-imzalı olarak verir. Belge Türkçenin yanı sıra İngilizce, Almanca ve Fransızca da düzenlenebildiğinden yurt dışındaki banka için ayrı tercümeye gerek kalmayabilir. Hizmet ücrete tabidir. Başka bir şehirde kayıtlı şirketler belgeyi kendi odasından alır.
Ticaret Bakanlığının odalarca düzenlenen belgeler listesine göre odalar ayrıca üye sicil kayıt suretlerini (oda sicil kayıt sureti) ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi suretlerini de verir.
Gazete elektronik olarak beslenir: MERSİS, tescil ilanlarını E-İlan modülüyle gazeteye gönderir; E-Belge modülü ise sicil müdürlüğüne gitmeden ticaret sicili belgelerini talep edip ücretini ödemenizi sağlar. İhtiyaç duyduğunuz belgenin, örneğin ticaret sicil tasdiknamesinin, bu yolla alınıp alınamayacağını sicil müdürlüğüne sorun. Banka genellikle kuruluş ilanını ve son değişikliklere ait gazete nüshalarını birlikte görmek ister.
Belge ne kadar güncel olmalı, banka nasıl doğrular
İncelediğimiz kaynakların hiçbiri vergi levhası, faaliyet belgesi veya gazete sureti için genel bir geçerlilik süresi öngörmüyor. Güncellik bir banka kuralıdır: her banka belgenin ne kadar yeni tarihli olması gerektiğini kendisi belirler ve bu kural hesap açılışında ve sonraki müşteri bilgisi güncellemesinde farklı olabilir. Belge sipariş etmeden önce şubeye veya müşteri temsilcinize tam şartı sorun. Belgeyi çok erken almak, başvuru gecikirse yeniden almanıza yol açabilir.
Doğrulama giderek elektronik hâle geliyor. e-Devlet üzerinden oluşturulan barkodlu belgeler, e-Devlet belge doğrulama sayfasında barkod numarası girilerek kontrol edilebilir. Vergi levhası onay koduyla doğrulanır; İTO da kendi belgeleri için ayrı bir belge doğrulama hizmeti sunar. Bankaya göndermeden önce barkodu kendiniz de kontrol edin.
Bu nedenle banka, tarama veya fotokopi yerine e-imzalı ya da barkodlu aslını tercih edebilir; her belgeyi alıcının kendisinin doğrulayabileceği biçimde alın.
Yurt dışındaki banka veya ortak için tercüme ve apostil
Türkiye dışındaki bir banka veya yabancı bir iş ortağı genellikle aynı belgelerin tercümesini ve onayını ister. Türkiye 1985’ten beri Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır; bu nedenle apostil şerhi taşıyan bir Türk resmî belgesi, sözleşmeye taraf başka bir ülkede konsolosluk onayı olmadan kullanılabilir. Dışişleri Bakanlığına göre ülkemizde apostil düzenlemeye yetkili makamlar valilikler ve kaymakamlıklardır.
Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler için Bakanlık bir zincir tarif eder: istenirse tercüme, tercümenin noter onayı, valilik veya kaymakamlık tasdiki ve son olarak Bakanlığın Tasdik Birimi. Adalet Bakanlığı mahkeme kararları ve adli sicil kayıtları için e-Apostil uygulaması yürütür; bu uygulamanın şirket belgelerini kapsadığına dair bir teyit bulamadık.
Apostilin belgenin aslına mı, noter onaylı tercümesine mi, yoksa her ikisine mi konulacağını alıcı kuruma önceden sorun. Tercüme gerekiyorsa dilini ve biçimini de baştan netleştirin; yanlış sırayla yapılan işlemler tekrarlanmak zorunda kalabilir.
Kaynaklar
- gib.gov.tr — Vergi levhasının elektronik ortamda alınmasına ilişkin 408 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (alomaliye.com konsolide kopyası; gib.gov.tr otomatik erişime kapalıdır)
- ticaret.gov.tr — Ticaret Bakanlığı: Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS), E-İlan ve E-Belge modülleri
- ito.org.tr — İstanbul Ticaret Odası: Faaliyet Belgesi
- mfa.gov.tr — Dışişleri Bakanlığı: Tasdik ve apostil bilgilendirme notu
Sorular
Vergi levhası için vergi dairesine gitmem gerekir mi?
Hayır. Levha internet vergi dairesinden şirket, mali müşavir veya vergi dairesi tarafından yazdırılır. Sistemin verdiği onay kodu tasdik hükmündedir ve bankanın levhayı doğrulamasını sağlar.
Faaliyet belgesi banka için kaç günlük olmalı?
İncelediğimiz kaynaklarda genel bir geçerlilik süresi yok. Her banka kendi güncellik şartını belirler; belgeyi almadan önce şubeye sorun.
Ticaret Sicili Gazetesi nüshalarını nereden alırım?
Tescil ilanları MERSİS üzerinden Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanır. Nüshalar gazetenin resmî sitesi ticaretsicil.gov.tr üzerinden alınabilir; ticaret odaları da gazete sureti verir.
İTO faaliyet belgesini İngilizce verir mi?
Evet. İTO faaliyet belgesini Türkçenin yanında İngilizce, Almanca ve Fransızca olarak da düzenler. Diğer odaların sunduğu diller farklı olabilir.
Yurt dışındaki banka Türk şirket belgelerinde apostil ister mi?
Bankanın ülkesi Apostil Sözleşmesine tarafsa çoğu zaman evet; değilse konsolosluk tasdik zinciri uygulanır. Kararı alıcı banka verir, şartını önceden teyit edin.